Lochem lezingen
Spanje: kunst, klank & kleur - culturele rijkdom van Spanje
i.s.m. Fit-art - NAJAAR 2026 - dinsdagmiddagen
Iberiërs & nieuwkomers  |
29 sept t/m 20 okt 2026 Spanje: Iberiërs & nieuwkomers
|
Archeologisch onderzoek is overal in Spanje in volle gang; steeds meer details over de vroege geschiedenis van het Iberisch Schiereiland komen aan het licht. Al vroeg was het gebied aantrekkelijk voor nieuwkomers en het waren deze nieuwkomers die over de oorspronkelijke bewoners berichtten. Van de verschillende Iberische bevolkingsgroepen zijn prachtige stenen sculpturen en figuratief aardewerk gevonden en opgravingen geven tegenwoordig ook inzicht over hun nederzettingen en (hut)huizen. Vanaf de derde eeuw vC kwamen, zagen en overwonnen de Romeinen en werd het Iberisch Schiereiland deel van het inmense Romeinse Rijk. De rijkdom van Hispania was vooral te danken aan bodemschatten (goud!), olijfolie, wijn, vissaus, schapen (wol), fantastische paarden en veel meer. Visigoten of Westgoten probeerden in het begin van de chaotische 5e eeuw orde op zaken te stellen en namen de macht over. In 711 was het Visigotische bestuur verzwakt, juist op het moment dat vanuit N-Afrika moslims een strooptocht op het Iberisch schiereiland planden. Het werd een veroveringstocht en islamitisch Al-Andalus ofwel 'moors' Spanje was een feit. We volgen de ontwikkelingen aldaar – van Córdoba tot de val van Granada in 1492 – en ook kort in het onherbergzame noorden waar enkele Visigotische edelen zich verschansten om vandaaruit de invallers te verdrijven. Ook de voor Spanje kenmerkende mozarabische en mudéjar kunst komen aan de orde.
Inschrijven en meer informatie:
https://fitart.nl/academie/spanje-kunst-klank-kleur/
middeleeuws Spanje  |
27 okt t/m 17 nov 2026 Middeleeuws Spanje in muziek Annet van Wiechen |
In de middeleeuwen pelgrimeerden velen naar bedevaartsoorden waarvan Santiago de Compostela (NW-Spanje) een van de belangrijkste was. Zieken hoopten op een wonder, zondaren wilden weer in het reine te komen met God en anderen zochten avontuur of vluchtten om problemen thuis. De weg was lang en zeker niet zonder gevaar. Struikrovers, valse herbergiers en de duivel lagen altijd en overal op de loer. Het 12e-eeuwse Liber Sancti Jacobi – ook bekend onder de naam Codex Calixtinus – en de 13e-eeuwse Cantigas de Santa Maria zijn de bronnen waaruit voor dit vierluik wordt geput. Deze Spaanse handschriften zijn bijzonder omdat behalve wonderverhalen, preken en lofliederen ook veel muziek in notatie werd opgeschreven. Jan Guichelaar neemt dit muzikale gedeelte voor zijn rekening. Hij vertelt niet alleen over het notenschrift en de invloeden van buiten Spanje, maar laat de muziek ook live klinken. Annet van Wiechen neemt het ontstaan van Santiago de Compostela – vermeende begraafplaats van de apostel Jacobus –, de verhalen, de middeleeuwse samenleving én de eeuwenoude pelgrim voor haar rekening. Samen zullen ze het Spanje van toen laten horen én zien in aanstekelijke muziek en in prachtige miniaturen, kerken en beeldhouwkunst. Inschrijven en meer informatie:
https://fitart.nl/academie/middeleeuws-spanje-in-muziek-kleurrijke-verhalen/
en:
24 november t/m 15 december 2026 - Van gotiek tot en met Goya
Jaap Nijstad & Jan Guichelaar
De Spaanse kunst en cultuur komen er in de Westerse kunst- en cultuurgeschiedenis in de regel nogal bekaaid vanaf. Bij de moderne schilders valt dat overigens nog wel mee. Picasso, Miro en Dali hebben de Spaanse faam wereldwijd verspreid maar de kunst uit vroeger eeuwen is ons minder vertrouwd. Dat geldt voor de beeldende kunst maar ook voor de literatuur en de muziek.
Hoog tijd dus om die talrijke oudere Spaanse meesterwerken een podium te geven en bijvoorbeeld te ontdekken dat ten tijde van onze ‘Gouden Eeuw’ het Iberisch Schiereiland een vergelijkbare bloeiperiode kent.
In een viertal lezingen verkennen we de Spaanse cultuur, waarbij beeldende kunst, architectuur en muziek uitgebreid aan bod zullen komen. We stappen in aan het eind van de 15de eeuw en eindigen in de eerste helft van de 19de eeuw. Onderweg passeren we grootheden van de schilderkunst als Velazquez en Goya, beeldhouwers als Gil de Siloé en Luisa Roldan en architecten als Francisco de Herrera en Francisco Vergara. Musicus Jan Guichelaar zal bij deze serie de tijdgeest verklanken met gitaar in composities van grote Spaanse meesters als Luis de Victoria, Gaspar Sanz en Fernando Sor. Kortom, Spanje in klank en beeld!
• • • • • • • • • • • •
geweest:
METAMORFOSEN - De verhalen van Ovidius en hun eeuwenoude zeggingskracht
dinsdagmiddagen maart 2026
De Romeinse dichter Ovidius smeedde eeuwenoude mythen in eigen dichterlijke woorden aan elkaar in zijn uniek Metamorfosen.
Vanaf de allereerste verandering – chaos wordt geordende kosmos – neemt Ovidius de lezer mee in een verrukkelijke brij van geschiedenissen, mythen en woordspelingen naar zijn eigen tijd, naar de tijd van keizer Augustus.
Niet alleen in de Romeinse tijd maakte het werk furore. Vanaf de achtste eeuw werden de Metamorfosen in christelijk middeleeuws Europa veel gelezen, vertaald en bewerkt.
Ovidius' woorden zijn de leidraad in deze cursus, maar behalve het verhaal vertel ik ook de verschillende symbolische betekenissen van de verhalen door de eeuwen heen.
INVENTIE EN INSPIRATIE IN BEELD - Dinsdagmiddagen 25 november tot en met 16 december 2025.
Een serie van 4 lezingen door Annet van Wiechen en Jaap Nijstad.Beelden uit de klassieke oudheid hebben een enorme invloed uitgeoefend op de kunst van latere generaties. Ze zijn ooit bedacht (inventie) en gemaakt door de geniale kunstenaars uit het oude Griekenland of Rome en tot op de dag van vandaag dienen ze als bron (inspiratie) voor schilders en beeldhouwers. In deze serie zal Annet van Wiechen een aantal echte klassiekers, zoals de Laocoön en de Spinario (Doornuittrekker) toelichten. Jaap Nijstad richt zich onder andere op afbeeldingen van klassieke beelden in de schilderkunst en de inspiratie voor beeldhouwers als Bernini of Rodin. Vanzelfsprekend worden ook deze keer de lezingen gelardeerd met de mooiste verhalen en afbeeldingen.
VIJFLUIK ODYSSEE -Dinsdagmiddagen 23 sept tot en met 21 oktober 2025
In de achtste eeuw voor Christus stelde de Griekse dichter Homerus zijn Ilias en Odyssee samen uit oudere verhalen en mythen. Sinds die tijd worden zijn teksten vertaald, gezongen, opgeschreven en uitgebeeld, tot op de dag van vandaag. In deze vijfdelige cursus behandelt archeologe Annet van Wiechen de Odyssee, waarin de tien jaar durende zwerftochten en de uiteindelijk thuiskomst van de held Odysseus na de Trojaanse oorlog wordt verteld. Ook heeft de dichter aandacht voor de problemen van het thuisfront op het eiland Ithaca en het geduld van Odysseus' echtgenote Penelope.
Al eeuwenlang inspireert de figuur van Odysseus dichters, schrijvers, filosofen en kunstenaars. Was hij een doortrapte, manipulerende schurk of een wijze, slimme en standvastige leider, een overspelige of juist trouwe echtgenoot?
OVER VERMEENDE GRENZEN
In voorjaar 2025 gaven kunsthistoricus Jaap Nijstad en ik opnieuw vier lezingen in Lochem (dinsdagmiddag), in samenwerking met Fit-Art: “Het gras zal altijd groener zijn aan de andere kant van de heuvels” zongen Ramses Shaffy en Liesbeth List, maar ja, dan moet je die heuvels wel over. De kunst- en cultuurgeschiedenis zitten vol met verhalen waarin dit soort heuvels een grote rol spelen. Soms lijken ze niet meer dan een hobbeltje te zijn maar vaak worden het heuse bergen waarbij grenzen overschreden moeten worden. De verhalen over deze ‘grensoverschrijdingen’ zijn prachtig maar tegelijkertijd zijn ze ook een ongelofelijk rijke bron voor schitterende afbeeldingen en illustraties. In “Over vermeende grenzen” gaat het over heel verschillende grenzen. Ze variëren van simpele landsgrenzen tot complexe imaginaire overgangen. In vier lezingen zullen Annet van Wiechen en Jaap Nijstad, ieder vanuit een eigen perspectief, de archeologische- en kunsthistorische grenzen voor het publiek openzetten.
28 januari - over de grenzen van eigen cultuur: Oriëntalisme & Japonisme
4 februari - over de grenzen van de slaap
11 februari - over de grenzen van de dood
18 februari - over de grenzen van de liefde
geweest in 2024:
VERHALEN DIE ONS HEBBEN GEMAAKT Onze voorgeschiedenis is opgebouwd uit verhalen die zijn doorverteld, opgeschreven en uitgebeeld. Dat heeft een prachtig en rijk arsenaal aan allerlei kunstuitingen in heel verschillende disciplines opgeleverd. Poëzie en proza, schilder- en beeldhouwkunst, muziek en heel veel andere vormen van kunst hebben ons deelgenoot gemaakt maar ook gevormd. Jaap Nijstad, kunsthistoricus, en ik nemen de cursist mee op een tocht door deze fascinerende wereld. In een serie van vier ‘duo-lezingen’ ontmoeten we heel diverse hoofdrolspelers zoals Adam en Eva, Prometheus, Abraham en Isaak, Agamemnon en Iphigeneia, Herakles, Zenobia van Palmyra, Jeanne d’Arc en Anne Frank.
29 oktober - de MENS Prometheus kleit de mens & de schepping van Adam & Eva.
5 november - het KINDOFFER Abraham & Isaak & Agamemnon & Iphigeneia.
12 november - de HELD Herakles/Hercules was dé held van de klassieke wereld.
19 november - de HELDIN Zenobia, koningin van Palmyra, nam het op tegen de Romeinen. JN vertelt over Jeanne d'Arc & Anne Frank.
