OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



woensdag 14 januari 2015
middeleeuwen verhalen | vliegende vorsten middeleeuwen | mozaïeken italië duitsland 

alexander vliegend op troon



Het verhaal van de luchtreis van Alexander – hemelvaart of hemelreis zijn hier niet de juiste termen – werd waarschijnlijk pas in de vijfde of zesde eeuw in de Alexanderroman ingelast. Enkele eeuwen later – in de achtste of negende eeuw – was het verhaal ook in Europa populair al hadden de vogels meestal plaats moeten maken voor de veel sterkere griffioenen. Vooral in de romaanse kunst is deze vliegende Alexander populair op kerkportalen en -vloeren en we hebben de vliegende Alexander gevonden in Frankrijk (Moissac), Duitsland (Remagen, Freiburg) en Italië (Otranto - afbeelding hierboven, Trani, Bitonto, Narni, Fidenza, Matrice).

We kwamen graag in het Duitse Soest. Gezellig stadje, met prachtige, middeleeuwse kerken, maar ook met een vliegende Alexander. In het Dommuseum is hij geborduurd op een klein (ongeveer 30 x 30 cm) kussentje dat waarschijnlijk werd gebruikt om een relikwie te tonen aan de gelovigen. Het twaalfde-eeuwse kussentje hing mooi in een vitrine: de voorkant met het Lam Gods goed zichtbaar voor de bekijker. Maar wij wilden juist de achterkant met Alexander zien! Gelukkig had de inrichter van het museumpje wel een spiegeltje achter het kussentje gehangen, dus Ruud kon zich in bochten wringend Alexander wel fotograferen, maar – u begrijpt – de condities waren niet écht gunstig.

Alexander zit op een troon zoals een eigentijdse, twaalfde-eeuwse koning op een troon zit: frontaal, maar daar waar de vorst een rijksappel en skepter in zijn handen houdt, heeft Alexander twee stokken en fladderen twee vogels met touwen om de hals eromheen. Deze geborduurde Alexander zit op een vliegtroon zoals de mozaïek-Alexander op de twaalfde-eeuwse kerkvloer in Otranto (Z-Italië, afbeelding begin van dit OudWeb-log), maar deze Alexander wordt gevlogen door griffioenen.

Het borduursel op het Soester kussentje is hier en daar helemaal versleten, maar de bedoeling is duidelijk. Waarom het Lam Gods is afgebeeld op dit kerkelijk kussentje is logisch, maar waarom Alexander de Grote? Een vraag die ons vrijdag zal bezighouden. Morgen gaan we naar een Perzische vliegende vorst .....

beeld & woord © conens & van wiechen