OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 07 mei 2015
belgie nederland renaissance 

een renaissance vrede



 

Op 1 juli 1561 werd in Antwerpen de jaarlijkse besnijdenis-processie gehouden. Behalve diegenen van de gelovigen die in de stoet meeliepen – adel, geestelijken en gildeleden –, waren er ook enkele wagens waarop dat jaar de Kringloop van het menselijk handelen werd verbeeld.
Maarten van Heemskerck, die de processie wellicht heeft gezien of de programmaboekjes gelezen, maakte er tekeningen van (1562-1563) die iets later in een serie van negen genummerde gravures werden uitgegeven.
Het thema van de eerste wagen was de Wereld met de elementen, de winden en dag & nacht. Op de volgende wagen getrokken door twee paarden – ze heten Roof en Bedrog – troont Rijkdom. Hoe die rijkdom tot stand komt wordt ook duidelijk gemaakt door de begeleidende personificaties van Hoogmoed, Woeker, Lust, Verraad.
Op de volgende wagen zit Hoogmoed in volle glorie en zij brengt Afgunst voort die op de volgende wagen troont en zij is de moeder van Oorlog. De reeks wordt voortgezet met Oorlog die Armoede voortbrengt. Armoede is de moeder van Nederigheid die op de wagen troont met haar dochter Vrede aan haar voeten.

Op de een-na-laatste wagen is er dan eindelijk Vrede met een grote bos olijftakken en olijfkrans in haar handen en een krans rond haar hoofd. Ook de paarden Eendracht en Nut hebben olijftakken op hun hoofd. Amor ment de paarden en rond de wagen lopen Waarheid, Rechtvaardigheid, Vlijt en IJver, "de moeder van alle kunsten" volgens de Latijnse tekst onder de prent.
Aan de voeten van Rijkdom zit haar dochter Rijkdom .... en zo is de cirkel rond: rijkdom - hoogmoed - afgunst - oorlog - rijkdom. Een vicieuze cirkel ...

In de optiek van de zestiende eeuw kwam deze 'cirkel' tot een eind in het laatste oordeel, het onderwerp van de negende prent in de serie naar het ontwerp van Van Heemskerck.

beeld © Amsterdam Rijksmuseum & woord © conens & van wiechen