OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



woensdag 25 september 2013
frankrijk goden romeinen verhalen | ovidius 

kikker-boer, politieke boodschap?



In de enorme paleistuinen van Versailles staan veel beelden van klassieke goden, helden en personificaties. Een van de fonteinen visualiseert een metamorphose, een verandering.

De beeldhouwer-broers Gaspard en Balthazar Marsy ontwierpen deze fontein in de zeventiger jaren van de zeventiende eeuw. Ze werden geïnspireerd door Ovidius’ Metamorphosen. De Romeinse dichter beschreef hoe Latona over de aarde zwierf met haar twee kindjes, Apollo & Artemis. Ze was dorstig en zag een klein watertje. Beleefd vroeg ze aan de boeren, die daar aan het werk waren, of ze en haar kinderen mochten drinken. De boeren weigerden, beledigden haar en dansten in het watertje zodat het modderig werd.
Latona werd kwaad, heel erg kwaad en “wou niet langer zo onwaardig smeken en geen woord meer uiten dat een godin te min is. Ze sprak: ‘Dan blijven jullie maar voorgoed in modder roeren!’ ..... Hun [van de boeren] stem werd rauw, hun nek dik en opgeblazen, hun kwekkerbek wordt almaar wijder door het schelden zelf. Dan zet hun kale kop nog uit, de hals lijkt nu verdwenen, hun rug ziet groen, hun buik, het dikste lichaamsdeel, ziet wit. Zo springen zij in modderplassen rond, nieuwbakken kikkers”, aldus Ovidius’ woorden in prachtig Nederlands vertaald door d’Hane Scheltema.

 

Juist dát moment hebben de broers Marsy uitgebeeld: de boeren die veranderden in kikkers! Op de top van de fontein staat Latona (of Leto) en haar twee kinderen.

Waarom liet Lodewijk XIV dit verhaal uitbeelden? Misschien wel omdat hij het een leuk verhaal vond, of omdat het ontwerp hem aanstond, of ...... had hij een speciale bedoeling?
Toen zijn vader Lodewijk XIII in 1643 stierf, volgde peuter Lodewijk hem op onder regentschap van zijn moeder Anna van Oostenrijk, met kardinaal Mazarin als machtigste man. Rond het midden van de zeventiende eeuw ontstond een opstandige beweging – Fronde genoemd – die zich verzette tegen de belastingverhogingen, het sterk wordende vorstelijke absolutisme en Mazarin’s invloed. Hoewel de kardinaal korte tijd Frankrijk moest verlaten, wist hij uiteindelijk het verzet te breken. De absolute macht van de vorst was alleen maar groter geworden.

Heeft Lodewijk XIV bij zijn opdracht voor de kikker-mens fontein wellicht gedacht aan deze gebeurtenissen in zijn jeugd? Latona symboliseerde dan zijn moeder die haar zoon in bescherming nam tegen die opstandige ‘boeren’, die uiteindelijk gestraft werden.

Wie weet, misschien was dus die Latona-fontein meer dan alleen de visualisatie van Ovidius’ woorden; Lodewijk zag er wellicht ook zijn eigen jeugdherinnering in!