OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 21 oktober 2013
verhalen | legenden romeinen | hadrianus heiligen duitsland dood 

ursula & 11.000 maagden



Vandaag vierde de Middeleeuwer de feestdag van de heilige Ursula en haar elfduizend maagden. We nemen de dertiende-eeuwse legenden-verzameling Legenda Aurea (Gulden Legenden) van Jacobus de Voragine maar weer eens ter hand.
Dochter Ursula van koning Notus of Maurus van Brittannië had een super-mooi christelijk karakter. De koning van Anglia had één zoon en streefde een huwelijk na tussen die zoon en Ursula. Maar ja, Etherius, de jongeman in kwestie, was net als zijn vader "een vereerder van afgodsbeelden". Maurus wilde dit huwelijk dan ook niet, maar ja ... de koning van Anglia was machtig en wreed. Ursula bedacht - ongetwijfeld "door een goddelijke ingeving" - een plan: ze vroeg drie jaar uitstel waarin ze met 11.000 maagden zou gaan pelgrimeren naar Rome terwijl ze hoopte dat haar verloofde zich in die tijd zou laten dopen. Nadat alle 11.000 metgezellinnen van Ursula gedoopt waren, voeren ze in elf schepen via de Franse kust naar Keulen. Vervolgens liepen zij via Basel naar Rome, waar paus Cyriacus zich bij hen voegde toen allen naar Keulen terugkeerden. Daar belegerden Hunnen de stad "en toen de barbaren hen zagen, stortten zij zich met groot geschreeuw op hen. Als wolven die tussen schapen te keer gaan, zó brachten zij Ursula en al haar medestanders ter dood", aldus Jacobus de Voragine.
Jacobus de Voragine had al moeite om Ursula historisch te plaatsen. Stierf ze in 238 of was het in 452? Deze middeleeuwer wist het al niet en wij weten nu dat Ursula nooit heeft bestaan!

De Ursula-kerk in Keulen, waar zij en haar 11.000 maagden zouden zijn gedood, staat er nog steeds. Of liever: is na de tweede wereldoorlog herbouwd. Op deze plek van de  romaanse Ursula-kerk - met een later, gotisch uitgebouwd koorgedeelte - stond eerder een vroeg-christelijke en karolingische kerk. Een Latijnse inscriptie (circa 400) meldt dat de vroeg-christelijke kerk gewijd was aan naamloze heilige martelaressen. Later werden het elf heilige vrouwen, die in de loop der tijd ook ieder een naam kregen.

In de negende eeuw - wellicht vanwege een schrijf- of leesfout - was er niet sprake van elf, maar van elfduizend heilige maagden. Weer een eeuw later werd één maagd de belangrijkste: Ursula. Misschien omdat men toen in Keulen de volgende laat-Romeinse grafinscriptie had gevonden: "in dit graf rust het onschuldige meisje Ursula; zij leefde acht jaar, twee maanden en vier dagen".

In begin twaalfde eeuw moest Keulen versterkt worden en bij graafwerkzaamheden stuitte men bij de Ursula-kerk op de Romeinse begraafplaats. Nu had men ook het gebeente van al die 11.000 maagden en andere metgezellen van Ursula teruggevonden, zo dacht de middeleeuwer! Een nieuwe (de huidige) Ursula-kerk was nood-zakelijk en deze werd in 1135 gewijd.

 


In de Keulse Ursula-kerk zijn veel herinneringen aan de heilige Ursula en haar maagden te vinden, o.a. dit schitterende houten levensgrote beeld, eind 15e eeuw. Ursula houdt de pijl, die haar doodde, zichtbaar in haar hand en enkele van haar metgezellinnen zijn kleiner afgebeeld terwijl ze beschut worden door Ursula's mantel.