studiedag: ottomanen


beschikbaar van
zaterdag 19 sept tot en met zaterdag 3 okt

 

De Ottomanen (Osmanen) veroverden Bursa & Edirne. De jonge sultan Mehmed II wist in 1453 uiteindelijk Constan­tinopel in handen te krijgen. Daarna was deze stad Istanbul bijna vijfhonderd jaar lang de hoofdstad van het Otto­maanse rijk dat zich uitstrekte van de Balkan tot het huidige Algerije. Mehmed II was begonnen met de bouw van het Topkapı-paleis, dat door latere sultans werd verfraaid en uitgebouwd. Tijdens deze studiedag-thuis ga ik ook in op de functie en het uiterlijk van dit paleis. Aan de hand van berichten van ooggetuigen - we laten ons niet leiden door de gefantaseerde verhalen die in Europa de ronde deden! - en van Ottomaanse miniaturen is het mogelijk een veelzijdig beeld te krijgen van de bewoners van het Topkapι-paleis en hun activiteiten.

De bloeiperiode van het Ottomaanse Rijk was de 16e eeuw t.t.v. sultan Süleyman de Grote (r.1520-1566). Hij veroverde Belgrado (1521) en Rhodos (1522), versloeg het Hongaarse leger (1526), maar belegerde in 1529 tevergeefs Wenen. Daarna volgden de veroveringen van Tabriz en Bagdad (1534), Moldavië (1538) en een gedeelte van Hongarije (1540). Hayreddin Pasja of de Koning van de zee - in het Westen bekend als Barbarossa - bestuurde Algiers en in opdracht van de sultan reorganiseerde hij binnen zeer korte tijd diens vloot, waarover hij het bevel kreeg.

Sinan was toen de beroemde hofarchitect en verantwoordelijk voor de bouw van honderden grotere en kleinere complexen in en buiten Istanbul. Toen Sinan's baard grijs geworden was en "het paleis van zijn lichaam een ruïne" dicteerde de bejaarde hof-architect zijn autobiografie, een unicum in de islamitische wereld van toen.

De 16e eeuw was tevens de bloeitijd van het bloemenrijke Iznik-aardewerk en werden schitterende miniaturen geschilderd. Uiteraard ook aandacht voor Ottomaans Egypte en het Syrische gebied.

De periode tijdens de regering van sultan Ahmed III (r.1703-1730) - ook wel Lale Devri (Tulpentijd) genoemd vanwege de grote tulp-feesten in april - was een korte periode van betrekkelijke rust, waarin o.a. de eerste drukpers in Istanbul werd geïnstal­leerd. In de architectuur deden de Franse barok- en rococo-mode hun intrede. Hofschilder van Ahmed III was Levni, de laatste meester-miniaturist, die een schitterend album samenstelde over het besnijdenisfeest van Ahmed's vier zonen in 1720. Ook aandacht voor de vele fonteinen die in de 18e eeuw werden gebouwd: ruim honderddertig ingebouw­de en vrijstaande fonteinen.