OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



dinsdag 24 februari 2015
aardewerk engeland iconografie | doornuittrekker italië | florence nederland romeinen souvenirs & (reis)herinneringen 

miniatuur kunstwerk



 

Een herinnering of souvenir aan een mooi gebouw, aan een bijzonder moment of aan een inspirerend beeld kan van alles zijn: foto, film, koekjestrommel of - meer tastbaar - een miniatuurtje van gebouw of beeld. Menig Florence-bezoeker gaat met een miniatuur Venus of Michelangelo's David terug naar huis. Grootte en materiaal van de kopie zijn afhankelijk van de beurs van de koper. Zo was het in de oudheid niet anders ....

Beroemd was in de derde eeuw vC het beeld van de Spinario-Doornuittrekker. In de hellenistische periode waren dit soort beelden van het "gewone" leven erg in trek. Een naakte herdersjongen is met zijn blote voeten in een doorn getrapt en de beeldhouwer geeft het moment daarna weer: de jongen haalt die akelige doorn met geconcentreerde aandacht uit zijn voetzoel. Ongetwijfeld circuleerden verschillende versies van dit genre-beeld in de mediterrane wereld aan het begin van onze jaartelling. Ze stonden in tempels en in de huizen van de welgestelde Grieken en Romeinen. Het bijna levensgroot bronzen exemplaar hebben we gisteren bewonderd.

 

In het Londense British Museum is een bijna levensgrote kopie van marmer uit de eerste eeuw nC te zien die ook in Rome werd gevonden; dit beeld was toen onderdeel van een fontein.

Maar ja, niet iedereen was in staat om zo'n kostbare kopie van marmer of van brons te betalen. Wat doe je dan in dat geval? Je koopt een miniatuur-kopie van goedkoper materiaal. In de Romeinse periode was aardewerk (terracotta) bij uitstek daarvoor geschikt. Omdat de houding van de Doornuittrekker nogal complex was, waren verschillende mallen nodig om zo'n terracotta beeldje te maken. Archeologen hebben fragmenten van die mallen én van geproduceerde beeldjes teruggevonden verspreid over - vooral het westelijke deel van - het Romeinse Rijk.

In 1910 werd bij opgravingen in Voorburg - het Romeinse Forum Hadriani - een deel van zo'n aardewerk miniatuurtje van de Spinario gevonden. Dus ook al woonde men in de eerste eeuw van onze jaartelling in de "provincie" een stukje grootsteedse kunst hoefde - in ieder geval in miniatuur - niet op de eigen Romeinse "schoorsteenmantel" te ontbreken!

beeld & woord © conens & van wiechen
doornuittrekker uit Voorburg © Leiden, RMO.