OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 04 februari 2013
middeleeuwen italië fabelwezens | sirene 

sirene van san quirico d'orcia



Wij zeggen weleens dat vele wegen naar Rome leiden, als we bedoelen dat we op verschillende wijzen een doel kunnen bereiken. In de middeleeuwen was er voor pelgrims maar één belangrijke weg die naar Rome leidde, nl. de Via Francigena vanuit 'het noorden' over de Alpen naar Rome. Langs deze pelgrimsweg zijn nu nog schitterende kerken te zien, zoals in Fidenza, in Siena, .... en ook in San Quirico d'Orcia.

Als we daar tegen het eind van de middag op een prachtige meidag aankomen, lijkt het stadje verstild. Vrijwel niemand is op straat, maar gelukkig de deuren van de romaanse kerk staan open. De zon belicht perfect de W-ingang. In de omlijsting van deze ingang komen we oude bekenden tegen: de knoopzuilen als verwijzing naar de Tempel van Salomo in Jeruzalem als 'oer'model van de kerk en leuke fabelwezens. De knoopzuilen met basis-leeuwen en het horizontale fries onder het timpaan zijn van donker zandsteen; ze contrasteren prachtig met het cremekleurige travertijn van de rest van de kerkgevel. Daardoor vallen zuilen, leeuwen en fries direct op. Op het fries heeft de onbekende beeldhouwer aan het eind van de twaalfde eeuw zijn creativiteit kunnen uitleven op twee fabelwezens: een combinatie van gevleugelde en geschubde 'krokodillen' & slangen, elk op twee kleine vogelpootjes. Boven hun bekken - zij lijken elkaar te behappen - kijkt in het timpaan een heilige zittende toe.

In de lichter steen zijn direct rechtsboven het fries ook twee fabelwezens afgebeeld die ook elkaar in de ogen staren: langharige zeemeerminnen of wel sirenen. Ze lijken vredelievender dan de twee krokoslangen. Maar hun handjes zijn afgebroken, hielden ze elkaar bij de hand? We hebben al heel wat middeleeuwse sirenen gezien ...

En dat is juist hun charme en die van alle andere middeleeuwse fabelwezens: ze zijn steeds anders vormgegeven. Beeldhouwers gebruikten de dierbeschrijvingen die in de middeleeuwen rondgingen, maar zeker ook hun fantasie en creativiteit.
Maar waarom zo'n 'krokoslang' boven de kerkdeur?