OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 02 juli 2012
fabelwezens | sirene turkije 

origine van de sirene ?



Fabeldieren leven tussen de oren van mensen. Hoe groot zijn eigen wereld ook is, de mens weet altijd zeker dat de meeste merkwaardige wezens buiten zijn grenzen, buiten zijn gezichtsveld leven. We kennen nu langzaam maar zeker onze wereld, maar sirenen, sfinxen en griffioenen zijn niet in levende lijve gevonden. Toch ook nu kennen we fabelwezens; ze leven buiten onze grenzen, buiten onze reële wereld. We zijn gefascineerd door de merkwaardige Potter-fauna of door het mogelijke uiterlijk van wezens van andere planeten, van andere zonnestelsels ....

In West-Turkije zijn archeologen druk bezig om meer en meer te weten te komen over de Phrygiërs die daar leefden vanaf de twaalfde eeuw vóór onze jaartelling. Tijdens de opgravingen werd een intact koninklijk graf ontdekt uit eind achtste eeuw (vC). Onder de grafgiften waren drie grote bronzen bekkens waarin eten en drinken voor de dode vorst was achtergelaten in aardewerk kruiken. Sommige van die bekkens waren al enigszins versleten; waarschijnlijk waren ze al jarenlang in gebruik geweest. Twee van die bekkens - de diameter van de opening is bijna 60 centimeter - hebben elk vier handvaten.

Op prachtige manier zijn de draagringen daarvan bevestigd aan het bekken middels bronzen vogels met mensenkoppen. Er zijn zowel vrouwenkoppen als bebaarde mannenkoppen die net over de rand loeren. 
Helaas weten we niet hoe de Phrygiërs deze fabelwezentjes noemden. 
Wat we wel met zekerheid weten is dat dit soort bekkens naar Griekenland werden geëxporteerd waar de Griekse dichter Homerus voor het eerst de muzikale verleiding van de Sirenen beschreef in de avonturen van Odysseus: zij betoverden met hun fantastische gezang de zeevarenden, die daarop door schipbreuk de dood vonden. Toen Odysseus langs het eiland van deze Sirenen voer, liet hij zijn makkers was in de oren stoppen en hij liet zichzelf aan de mast vastbinden. Zó hoorde Odysseus het prachtige gezang van de Sirenen zonder dat zijn schip op de klippen liep, omdat zijn makkers de touwen vaster aantrokken toen Odysseus hen vroeg hem los te maken.

Hoewel de dichter Homerus geen beschrijving gaf van het uiterlijk van deze Sirenen, werd in Griekenland al vanaf begin 6e eeuw (vC) dit avontuur verbeeld op aardewerk vazen. De Sirenen zijn dan vormgegeven als vogels met een vrouwenhoofd. Zó bleven ze sindsdien  eeuwenlang afgebeeld. 
Deze bronzen mensvogeltjes van Phrygië op de bekkens waren er eerder dan de Griekse afbeeldingen van Sirenes. Nu de vraag: werden de Grieken bij het afbeelden van de Sirenen geïnspireerd door deze bronzen menskoppige vogeltjes?