OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 11 maart 2013
iran verhalen | shahname handschriften & miniaturen fabelwezens | simorgh 

de simorgh



Ik hou van eeuwoude verhalen & van miniaturen.
Nu de Nederlandse vertaling is verschenen van de Rostam-verhalen uit de Shahname (rond 1010 geschreven), het Perzische Boek der Koningen, kan ik mijn hart ophalen en zit ik heerlijk te broeden op een leuke korte cursus hierover voor het volgende seizoen.

Allereerst de kennismaking met een schitterend, vliegend fabeldier: de simorgh of simurg.

 

Sam was een militaire bevelvoerder van de Iraanse koning en hij verlangde naar een zoon. In zijn vrouwenvertrekken woonde een mooie vrouw met "wangen als rozenblaadjes en haar als van muskus". Zij werd zwanger en kreeg een mooie jongen "die de wereld verlichtte als de zon". 
Maar hij leek wel een klein grijsaardje, want baby Zal had wit haar. Vader zag dit als een schande en gaf bevel het kind te vondeling te leggen in de streek "waar de Simorgh huisde".

De Simorgh zelf had net een nest met jongen en toen ze eten voor haar kroost ging halen, zag ze de van honger krijsende, naakte baby. "De Simorgh daalde neer vanuit de wolken, strekte haar klauwen uit en pakte hem op. .... Ze bracht hem naar haar jongen, opdat zij het kind tot prooi konden nemen". Maar de Simorgh en haar kindjes zagen hoe de baby traantjes in zijn oogjes had en hun harten smolten. Heel beeldend beschreef Ferdowsi hoe de grote vogel de mensenbaby van voedsel voorzag. "De Simorgh koos de fijnste stukjes prooi en hield deze voor zijn lipjes, zodat hij eraan kon zuigen". 

 

Toen de Shahname vanaf de vijftiende eeuw werd gekopieerd en geïllumineerd met schitterende miniaturen werd de Simorgh enigszins gemodelleerd naar een Chinese phoenix-achtige vogel. De Simorgh heeft prachtige veren en lange staarten die zelfs door het miniatuurkader heen fladderen. Haar hoofd lijkt angstaanjagend, maar kleine, molllige Zal - zijn witte haar is nog net te zien - slaapt rustig in haar klauwen.

 

In het Simorgh-nest van takjes zijn drie jongen te zien (links).
Zoals zo vaak in Perzische miniaturen is de kaalrotsige omgeving grillig verbeeld met toch met een positieve noot: een groene boom en een bloeiende tak (rechtsboven). Immers, het verhaal krijgt een positieve wending. Baby Zal werd niet door de Simorgh gedood, maar opgevoed!

Alle "aanhalingen" en de miniaturen komen uit de pas verschenen Nederlandse Shahname-vertaling, voor meer informatie klik hier.