OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 02 mei 2013
verhalen | shahname islam | kunst & architectuur iran handschriften & miniaturen 

onverstoorbare held



De koning van Iran was ontstemd.

De held Rostam was niet naar zijn hof gekomen om "zoals het een onderdaan betaamt" de koning zijn dienstbaarheid te betuigen. Koninklijke kleinzoon Bahman werd naar Rostam gestuurd om hem te verplichten naar de koning te komen.

De witharige Zal ontving de koningskleinzoon hartelijk, maar vertelde dat zijn zoon Rostam aan het jagen was. Geen probleem, Bahman reed op zijn paard naar de bergen van waaraf hij de jachtgronden kon zien. ... en hij zag "de kampioen van het leger [Rostam] daar zitten met zijn gevolg. In zijn vuist hield hij een boomstammetje vast, waaraan een wilde ezel was gespietst, terwijl zijn knots en zijn uitrusting naast hem lagen. In zijn andere hand zat een beker vol wijn en een jongen stond klaar om hem te bedienen". Bahman was onder de indruk van de held en besloot Rostam uit te schakelen, want hij was bang dat zijn koninklijke vader "zich niet met hem [Rostam] zal kunnen meten" en het onderspit zou delven.

Bahman "wrikte een rots uit die hardstenen berg en liet die van de hoge berg neerrollen". Rostam's broer zag het stenen gevaarte en schreeuwde een waarschuwing naar Rostam, die zich niet verroerde en zelfs zijn ezel niet neerlegde. "Hij wachtte tot de rots dichtbij was gekomen, terwijl het stof de berghelling verduisterde, stak toen zijn laars uit en schopte de rots ver weg", zo lezen we in het Boek der Koningen (Shahname) waarvan onlangs een gedeelte in het Nederlands werd vertaald.

Rond 1430 werd een Shahname prachtig geïllumineerd voor de gouverneur van Shiraz (Iran) en deze scène is aldus vorm gegeven:

 

om de afstand tussen Bahman, die vanaf de bergen naar Rostam kijkt, en de held weer te geven heeft de miniaturist een tekstblok ingelast. Bahman (vinger aan zijn mond) is in de bergen, die grillig zijn weergegeven. Rostam, die hier zijn tijgervelkuras draagt als Hercules zijn leeuwenhuid, bevindt zich in een heel andere omgeving: een vlak gebied met kleine plantpolletjes.

Prachtig is de onverstoorbaarheid van Rostam weergegeven: zijn gespietste ezelbout houdt hij met zijn linkerhand rustig boven het vuurtje en in zijn andere hand heeft hij de wijnbeker. De wijnkruik in de Chinese wit-en-blauw-stijl staat voor hem. Met zijn laars schopt Rostam nonchalant de rots weg.
De miniaturist heeft alleen de hoofdrolspelers geschilderd, niet het gevolg of het paard van Rostam die wel in de tekst worden genoemd. Daardoor wordt de onverstoorbaarheid én de kracht van Rostam extra benadrukt!

Alle "aanhalingen" en de miniaturen komen uit de pas verschenen Nederlandse Shahname-vertaling, voor meer informatie klik hier.