OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



vrijdag 22 mei 2015
goden islam | kunst & architectuur romeinen syrië syrië | palmyra 

palmyra: west ontmoet oost



 

De media besteden aandacht aan de 'val' of 'verovering' van Palmyra door IS, gisteren. Hoe zal het Palmyra vergaan?

Palmyra is uniek. We hebben al kort de inwoners & hun huizen en de hoofdstraat de revue laten passeren. De grootste tempel van de stad was die van Bel (Baal, Zeus, Jupiter). De tempel werd in de eerste eeuw nC gebouwd – en vergroot in de tweede eeuw – op een plek die al honderden jaren aan de goden was gewijd. Als we in de ondergaande zon (afb. boven) de eerste blik werpen op de tempel zien we vooral stevige muren en de ingang tot tempelcomplex die in de twaalfde eeuw tot fort werd omgebouwd.

Achter de muren ligt het bijna vierkant tempelcomplex (205x210m). Rond de vier muren lopen in het complex zuilengalerijen die toegang geven tot een enorme open hof waarop (niet in het midden) de eigenlijke tempel staat. Deze tempel heeft acht zuilen aan de korte en 16 aan de lange zijde.

Deze zuilen (ca. 18m hoog) hadden oorspronkelijk verguld bronzen Korinthische kapitelen die allemaal verdwenen zijn. Wat moeten die prachtig in de zon – letterlijk – hebben geschitterd!

We weten dat een Griekse architect verantwoordelijk was voor de plattegrond, maar heel on-Grieks is het feit dat de ingang van de tempel aan de lange zijde in het westen is aangebracht (afb. hierboven). De cella is de kern van de tempel, als het ware de plek waar het godenbeeld stond. De Ionische – dus Griekse – kapiteelvorm werd gebruikt voor de halfzuilen aan de korte kant van de cellamuur (afb. onder).

De kanteelachtige versieringen op het dak zijn weer een toevoeging uit het verleden van deze regio. Versieringen die later in de islamitische architectuur werden overgenomen en ook in (bijv.) de moskee van Córdoba werden gebruikt.

Een van de companen van Bel was Aglibol, de maangod, die herkenbaar is aan de afgebeelde maan achter zijn hoofd (afb. hieronder).

Hij is gekleed in een lang broek – zoals ook de Palmyrese mannen droegen – maar verder draagt hij een romeinsachtig kuras.

In de cella stonden beelden van Bel, Aglibol en Yarhibol (zon) in een nis en niet – zoals gebruikelijk was in de Grieks-Romeinse wereld – vrijstaand op een sokkel.
In de cella zijn ook Arabische inscripties gevonden (vanaf begin achtste eeuw), want de tempel deed toen dienst als moskee van de locale bevolking die woonde in dit tempelcomplex. Tot 1929. Toen werden de inwoners naar het nieuwe dorp Tadmor verhuisd om opgravingen mogelijk te maken.

Palmyra, ruïnes - tweeduizend jaar geschiedenis, voor hoelang?  

beeld & woord © conens & van wiechen

Voor zwart-wit foto's van Palmyra, klik hier