OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 27 juli 2015
egypte italië romeinen | mozaïeken 

een heerlijk, kleurrijk raadsel?



 

Palestrina ligt ongeveer 40km ten ZO van Rome. Hier kwamen de Romeinen in de zomer graag om de hitte van de hoofdstad te ontwijken én vanwege de uitstekende wijnen waar de stad toen om bekend was. Hier werd de beroemde componist geboren in de zestiende eeuw, maar hoe mooi zijn muziek ook is, tegenwoordig bezoek je de stad vanwege de ruïnes van het terrasheiligdom van Fortuna (tweede eeuw vC) en het schitterende museum. In dat museum is het Nijlmozaïek te zien dat rond 1600 in de nabijheid van het heiligdom werd gevonden. Een paar dagen geleden heb ik al een detail laten zien, maar ik wil meer details laten zien omdat ze zo schitterend zijn! Verder is het mozaïek archeologisch ook interessant omdat zowel datering als betekenis nog altijd een heet wetenschappelijk hangijzer zijn. Dat het de Nijl voorstelt van de bronnen in het zuiden (boven in afb.) tot de havenstad Alexandrië (onder in afb.), lijkt iedereen vanaf de zeventiende eeuw te erkennen. Maar wanneer het gemaakt is en wat precies is afgebeeld, dat is een raadsel.

Er is een bijkomend probleem. Het mozaïek zoals het nu te zien is in het museum is 4.31 x 5.85m. Ook de exacte vindplaats is bekend en die is veel groter. Als je de afmetingen vergelijkt, blijkt ongeveer 4 x1m van het mozaïek verdwenen te zijn. De geschiedenis van het mozaïek bestuderend is dat nog begrijpelijk ook! Na de vondst werd het grootste gedeelte van het mozaïek – enkele fragmenten bleven in Palestrina – naar Rome gezonden om gerestaureerd te worden in het mozaïekatelier van de Sint Pieter. Op karren werd het geresaureerde mozaïek in houten kratten in 1640 terug naar Palestrina gebracht, maar de kratten vielen van de kar en opnieuw was restauratie nodig.

Dit is maar een van de vele voorvallen; de mozaïek-geschiedenis leest als een spannend boek! Intussen waren stukken van het mozaïek ook al weggegeven. Zo is in het museum van Berlijn een écht fragment te zien (afb. hierboven) en deze scène werd in het Palestrina-mozaïek in de zeventiende eeuw gekopieerd en geplaatst (afb. hieronder)!

Dus wat we nu zien in het Palestrina-museum lijkt één geheel, maar een gedeelte is verdwenen, de volgorde van de scènes is niet meer authentiek en er zijn stukken mozaïek zeventiende-eeuws, al dan niet naar tekeningen van de oorspronkelijke mozaïek.

Kortom, een heerlijke puzzel.
Morgen over de datering & meer details ......

beeld & woord © conens & van wiechen