OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 25 augustus 2014
verhalen | ovidius spanje romeinen | mozaïeken 

verliefde éénoog



Er was eens een verliefde reus met één oog; hij heette Polyphemus. Een ziener voorspelde hem dat de held Odysseus dat ene oog blind zou maken. "Maar smalend riep de cycloop: 'Slecht gezien, profeet! Een vrouw heeft mij allang verblind!'".

Die vrouw was de zeenimf Galatea.

Ovidius dichtte tweeduizend jaar geleden in zijn Metamorphosen, prachtig ín het Nederlands vertaald door M. d'Hane-Scheltema, hoe Polyphemus zat op een rotsklif aan zee; "hij liet de boomstam, die hij bij zich had als stok en die een goede mast leek voor een zeilschip, aan zijn voeten rusten ...".

 

Een mozaïeklegger in het Spaanse Córdoba heeft dit moment weergegeven. 
De éénogige cycloop zit op een rots en aan de boomstam rechts hangt nog de rietfluit die Polyphemus pakte "waarna de hele bergstreek van zijn herderlijke fluitzang genieten kon, en ook de zee. Ook ik" zo vertelde Galatea later. 
Ze was een zeenimf, dus op het mozaïek werd ze in zee op een zeedier afgebeeld.

 

Maar Galatea moest weinig hebben van deze verliefde reus; zij hád al een minnaar, nl. Acis.

Schitterend beschreef Ovidius het lied van Polyphemus. Eerst bezong de versmade minnaar de schoonheid van Galatea. Ze was blanker, bloemrijker, slanker, glanzender, speelser, behagelijker dan resp. het sneeuwblad van ligusters, een wei, een hoge els, glas, een dartel geitje en de winterzon ... Maar omdat ze Polyphemus ontliep was ze ook wreder, harder, woester, scherper en gemener dan resp. en stier, oeroud eikehout, een bergstroom,  distels en een adder in het gras .... "Als je me leert kennen, krijg je spijt mij al die tijd te zijn ontlopen en probeer je mij zelfs vast te houden!".

Daarna bezong Polyphemus zijn bezittingen - zijn grot, zijn druiven en aardbeien, zijn vee .... en wist niet van ophouden. Met een verholen dreiging, zong hij "Wijs niet af wat ik je aanbied!" Het volgende dat de éénoog aanprees, was zichzelf. Hij was groot, had een stoere kop met heel wat haar en een lichaam "dichtbegroeid met een stekelig gewas, vind dat niet lelijk! Bomen zonder loof zijn lelijk .... bij mannen past een baard en ruige haargroei op het lichaam". Natuurlijk, Polyphemus had maar één oog; "welnu? Neemt ook de grote Zon vanuit de lucht niet alles waar? Toch heeft hij maar één ronde oogbol!"

Op het eind van zijn gezang verwoordde hij zijn jaloezie duidelijk; hij zal Galatea's minnaar Acis doden. Inderdaad, Polyphemus gooide en gigantisch rotsblok op Acis die daardoor veranderde in een rivier. 

Deze laatste scene heeft de mozaïeklegger in Córdoba hier niet weergegeven. Hij hield het bij het nog vreedzame tafereeltje van een luisterende Galatea en een snoevende éénogige zanger, die zoals vaker in de Romeinse tijd  met drie ogen werd afgebeeld!