OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 20 juli 2015
verhalen | legenden middeleeuwen | mozaïeken italië | sicilië heiligen 

een week heiligen in mozaïek: margareta



 

Om de middeleeuwen enigszins te begrijpen is niet alleen een grote kennis van de bijbel noodzakelijk, maar ook van heiligen die toen een soort rolmodel vervulden en steun en toeverlaat waren voor de gelovigen. Ze werden dan ook overal aangeroepen en afgebeeld. Eén blik op de schitterende twaalfde-eeuwse muurmozaïeken in de Cappella Palatina te Palermo en we zien niet alleen dat de zondvloed voorbij is, ook zeven heiligen zijn afgebeeld, zes in ronde medaillons en één in een rechthoekig gouden veld op de pijler.

 

Jacobus de Voragine (†1298) stelde rond 1265 zijn Legenda aurea (Gulden legenden) samen. Hierin beschreef hij de belangrijkste kerkfeesten en de levensgeschiedenissen van de heiligen die dagelijks werden herdacht. Het boek werd razend populair en al spoedig in verschillende volkstalen vertaald. Om een indruk te geven van de inhoud van de Legenda aurea wil ik deze week de genoemde heiligen voor deze dagen heel kort de revu laten passeren.

De Legenda aurea vertelt bij 20 juli over de heilige maagd Margareta die in Antiochië werd geboren. Hoewel haar vader een heiden was, werd zij door haar min christelijk opgevoed. Toen ze 15 jaar oud was en de schapen hoedde, zag de prefect Olybrius haar en wilde haar tot vrouw. Probleem was dat ze christelijk was en weigerde aan de goden te offeren. Dreigementen hielpen net zo min als folteringen. Margareta hield voet bij stuk. Ze werd in het gevang gegooid en daar verscheen een verschrikkelijke draak die haar wilde aanvallen. Maar één kruisteken was voldoende om hem te doen verdwijnen. Jacobus meldde ook nog de legende dat ze door die draak zou zijn opgegeten en zonder klerenscheuren uit het drakelijf ontsnapte, maar de auteur meende dat dit toch echt een ongeloofwaardig verhaal was!

Vóór haar onthoofding bad ze dat ze allen, die haar in de toekomst zouden aanroepen, zou kunnen helpen. In het bijzonder vroeg zij hulp te mogen bieden aan zwangere vrouwen die haar smeekten om een gezond kindje. Een donderstem uit de hemel zei, dat haar gebeden  verhoord zouden worden. Toen vroeg Margareta de beul zijn werk te doen.

Margareta werd aanvankelijk vooral in het oosten vereerd onder de naam Marina, maar vanaf de zevende eeuw kwam deze heilige maagd naar Europa, waar ze populair werd en dus veel afgebeeld. Middeleeuwse vrouwen in barensnood riepen Margareta aan of hielden een op perkament geschreven levensverhaal van de heilige bij de hand.

Hier laat ik – om deze week een beetje in mozaïek-sfeer te blijven – een twaalfde-eeuwse Margareta zien in de Cappella Palatina te Palermo.

beeld & woord © conens & van wiechen