lezingen over griekenland & grieken

 

Ik heb de Griekse wereld veel bereisd en kan dan ook over veel Griekse onderwerpen een speciale lezing maken. Enkele voorbeelden: 

 

• Helena, zij van Troje
Een lezing over de vrouw die oorzaak & middelpunt was van de “mannen-verslindende”  Trojaanse oorlog. Wie was ze? Zeus’ dochter, een Spartaanse prinses, een overspelige vrouw? Was zij slachtoffer van de wil van de goden, van het (nood)lot of liet ze zich inpalmen door playboy Paris? In vijfde-eeuws Athene kwam Helena op het toneel terecht. Zij was het slachtoffer van de ondoorgrondelijke acties van de goden of zij belichaamde alles hetgeen een eigentijdse Atheense vrouw niet was (of moest zijn): ze was gevaarlijk en onbetrouwbaar, ze verleidde mannen en werd makkelijk zelf door mannen verleid, ze verliet zelfs haar echtgenoot en kind om het met een 'vreemde' (= barbaar) te doen. Ze was bloedmooi en manipulatief, ze was hoer, moordenares en goudzoekster in één, ze toonde de macht van de liefde en van Aphrodite. Maar soms werd ze ook bewonderd in toneelstukken en zou ze zelfs niet in Troje zijn geweest. De standvastige en trouwe Helena verbleef al die tijd in Egypte, terwijl een schijngestalte naar Troje ging. Wat gebeurde er met Helena na de verwoesting van Troje? Leefden zij en haar echtgenoot Menelaus nog lang en gelukkig?

• eerbiedwaardig Apollo-orakel van DELPHI
In Delphi sprak de god! Duizend jaar lang vroeg men de god om raad tot het tempelcomplex in 390 op bevel van keizer Theodosius werd gesloten.

• labyrintisch KNOSSOS
Mythen & archeologie rond Minos' complex  

• ACROPOLIS van Athene 
Toevluchtsoord, zetel der goden, fort & monument

• drijvend DELOS aan de goddelijke ketting
Indrukwekkende resten van huizen met kleurrijke mozaïeken en tempels, een viermaal levensgroot marmeren mannentorso en beelden van schalkse godinnen, een rijk echtpaar of van beschermende leeuwen .... Delos is een heerlijk ruïne-eiland vol mythen & geschiedenis!

• RHODOS, eiland van Zon
De wereld was al verdeeld onder de goden, toen zonnegod Helios van zijn dagelijkse oost-west reis terugkwam. Wat Helios betrof, hoefde er geen herindeling plaats te vinden. Hij nam genoegen met een onderwater-eiland dat hem "voedselrijk voor mensen en gunstig voor schapen" toescheen. Zeus liet het eiland boven de zeespiegel uitstijgen en Helios vernoemde zijn nieuwe bezit naar zijn vrouw Rhodè. Zo zou volgens de vijfde-eeuwse Griekse dichter Pindarus het eiland Rhodos zijn ontstaan. Kamiros, Ialysos en Lindos waren de oudste steden op Rhodos. Rhodos-stad werd aan het eind van de vijfde eeuw vC gesticht. Na de dood van Alexander de Grote koos Rhodos de zijde van de in Egypte heersende Ptolemaeën. Dat zinde Antigonus, heerser over het Syrische gebied, niet en zijn zoon, Demetrius, zeilde naar Rhodos-stad met een enorm leger. Ondanks deze overmacht wist de stad het een jaar lang uit te houden. Omdat hij respect had voor de onverzettelijkheid en moed van de inwoners van Rhodos-stad, gaf Antigonus zijn zoon bevel de belegering te staken en vrede te sluiten. Rhodos bleef zelfstandig, maar zou bij conflicten Antigonus' kant kiezen, behalve tegen Egypte! Het achtergelaten oorlogstuig werd verkocht en van het geld richtten de Rhodiërs een schitterend bronzen beeld van hun beschermgod Helios op: de kolos van Rhodos, een van de klassieke zeven wereldwonderen.
In 1309 werd Rhodos veroverd door de Johannieters en Rhodos-stad werd een belangrijk handelscentrum. In de vijftiende eeuw deden de Ottomanen tevergeefse pogingen om het eiland te veroveren ... tot 1522. Rhodos was vanaf 1912 Italiaans en in de tweede wereldoorlog ook korte tijd in Duitse handen. Pas in 1947 werd Rhodos een deel van Griekenland. In deze lezing aandacht voor alle aspecten van de woelige Rhodos-geschiedenis, van het  overal nog zichtbare én van het verdwenen verleden, zoals de kolos van Rhodos.

of over de schitterende ruïnes van OLYMPIA (van de Olympische spelen), van EPHESE, PERGAMON of de laatste resten van de "onbeschrijflijke mooie stad" ALEXANDRIË ......

• Grieks Sicilië
Sicilië heeft de vorm van een driehoek, die al door Pindarus in het begin van de vijfde eeuw vC werd herkend en beschreven, vandaar de oud-Griekse naam Thrinakia, later Trinakria (waarin tri- = drie). In de tweede helft van de achtste eeuw vC verlieten Grieken hun moederland om hun heil elders te zoeken. Om uiteenlopende redenen (op zoek naar landbouwgrond, naar handelsmogelijkheden, naar metaal, naar vrijheid, naar avontuur etc.) trokken groepen inwoners weg uit enkele Griekse steden en stichtten koloniën aan de kusten van Sicilië en Zuid-Italië. De eerste kolonie die gesticht werd was Naxos (734/733 vC), vanuit Chalkis (Euboea). Daarna volgden meer steden. Dat ging of vreedzaam of met grof geweld naar de bewoners van Sicilië toe. De 'inheemse' Siculi werden op die manier meer naar het binnenland van Sicilië verdreven. Aanvankelijk waren er weinig problemen tussen de nieuw aangekomen Grieken en Puniërs van West-Sicilië, maar toen de Grieken pogingen ondernamen ook naar het westen toe hun invloed te vergroten, werd de verhouding gespannen. De zeehandel in dit gebied was een zaak van Puniërs en Etrusken, maar de Griekse steden van Sicilië gingen ook steeds meer handel drijven wat de onderlinge verstandhoudingen niet bevorderde. Bovendien ontstonden er in de Griekse steden ook interne spanningen: ontevreden bevolkingsgroepen en leiders (zgn. tirannen) die té veel macht naar zich toetrokken. Oorlogen waren het gevolg: tussen de Griekse steden onderling, tussen Grieken en Puniërs, tussen Grieken en Siculi, tussen Grieken en Etrusken. In de derde eeuw vC kwamen, zagen en overwonnen de Romeinen. De onrustige en bloedige geschiedenis van Sicilië overziend, is het bijna een raadsel dat er zoveel werd gebouwd. Nieuwe tempels waren uiteraard voor de goden bedoeld, maar moesten ook de status van de stad verhogen. De tempels op Sicilië waren bijna alle voorzien van bontgekleurde terracotta dakbedekkingen en -versieringen en hadden soms heel leuke en unieke details. We dwalen door de Griekse steden op Sicilië, bezoeken steengroeven waar de zuiltrommels werden uitgehakt en 'bekleden'  tempels met de prachtige metopen die te zien zijn in het Archeologisch Museum van Palermo.