OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



dinsdag 06 januari 2015
verhalen | ovidius romeinen italië | rome goden | janus 

janus' tempel



 

Toen Octavianus eenmaal de macht had en als keizer Augustus regeerde, wilde hij normen en waarden uit het verleden herstellen. Een groot voorbeeld voor hem was Numa, de mythische opvolger van Romulus als koning van Rome. Hij zou – zo geloofde men – goede wetten en religieuze regels hebben vastgesteld, zoals Augustus' tijdgenoot Ovidius in zijn Metamorphosen beschreef. Hij zou ook de houten Janus-tempel – of liever doorgang – op het Forum Romanum hebben gebouwd en verordoneerd hebben dat de beide tempelpoorten alleen in vredestijd gesloten mochten worden. Augustus, die de Janus-tempel restaureerde, schreef in zijn testament dat de tempelpoorten vóór hem slechts tweemaal gesloten waren, maar "de senaat beval dat de tempel driemaal werd gesloten toen ik Rome leidde". Maar zelfs Augustus' tijdgenoten wisten niet meer precies, waarom die poorten nu wel of niet gesloten moesten worden. Vergilius dichtte in zijn Aeneïs (in de prachtige vertaling van Piet Schrijvers):

"Er staat een dubbele poort, die de poort van de oorlog genoemd wordt,           
een heilig vereerde plaats vervuld van vrees voor de krijgsgod.
Hij wordt gesloten door honderd bronzen grendels en honderd
duurzame, ijzeren bouten, de deur wordt bewaakt door Janus.
Als de senaat officieel een oorlogsbesluit heeft genomen,
ontgrendelt de consul persoonlijk, ....de knarsende deuren:
hij verklaart zelf de oorlog ....

Dus de tempel met veel brons en ijzer herbergde de Oorlog die door de poorten te openen werd losgelaten, zoals hij elders in hetzelfde werk ook schreef:

"Dan zullen grimmige tijden verzachten als de oorlog voorbij is. ..
... de gruwelijke poort van de oorlogstempel
is vergrendeld met ijzeren bouten, heilloze Waanzin
zit binnenin op de wrede wapens: geboeid op zijn rug met
honderd ketens van brons, zal hij bloedige schuimvlokken briesen.

Maar Ovidius meende juist dat de Vrede binnen huisde en Horatius noemde Janus  "vergrendelde beschermer van de vrede".

Hoe dan ook de Janus-tempel speelde een rol in de militaire geschiedenis van de Romeinse keizers en behalve een afbeelding van het gebouw op een munt en de eerder aangehaalde beschrijving van Vergilius, is verder niets over de Janus-tempel bekend. Hij stond op het Forum Romanum, vlakbij de Curia en de Basilica Aemilia (zie gele pijl).

En bij die plek op het Forum mijmer ik verder, wat heeft Janus met januari te maken?

beeld & woord © conens & van wiechen