OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



woensdag 07 januari 2015
romeinen middeleeuwen jaar (getijden) & maanden goden | janus frankrijk | chartres spanje 

janus & chartres



Ovidius plaatste Janus heel duidelijk aan het begin van het jaar (bij 1 januari) en noemde Janus, "de opener van het jaar". De maand naam zou dan zijn afgeleid van Janus. Dat lijkt logisch, maar er is iets vreemds aan de hand. Oorspronkelijk begon het Romeinse jaar met maart en was januari de elfde maand. De naamgeving van de laatste maanden van ons jaar spreken boekdelen: oktober was de achtste, november de negende en december de tiende maand. De verandering van het jaarbegin vond plaats in de tweede eeuw vC en hing samen met de Romeinse militaire activiteiten in Spanje.
Hoe is Janus – die al een veel langere traditie had in Rome vóór de tweede eeuw vC – dan in verband te brengen met januari?

Geen wetenschapper weet het nog! Het is (nog) een raadsel, waarvan de oplossing ergens in het verleden begraven ligt. Maar het was geen probleem voor de middeleeuwer. Zoals in de eerste eeuw van onze jaartelling januari al gold als eerste maand, zo bleef die maand tot op de dag van vandaag verbonden met de dubbelhoofdige Janus.

De twaalfde-eeuwse beeldhouwer gaf een dubbelhoofdige gestalte als personificatie van de maand januari op de west-gevel van de kathedraal van Chartres. Het oude, baardige gezicht kijkt naar het oude jaar en het jonge, baardloze gezicht symboliseert het nieuwe jaar.

beeld & woord © conens & van wiechen