OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 11 februari 2013
byzantium byzantium | mozaïeken turkije | istanbul 

van heel hoog is het diep vallen



Istanbul .... de Hagia Sophia, het Topkapı-paleis, de Blauwe moskee ..... dat zijn de monumenten die de meeste toeristen bezoeken. Terecht. Maar Istanbul heeft zoveel meer te bieden ....
Elke keer nieuwe ontdekkingen, grote en kleine. Onze toppers: de schitterende Byzantijnse mozaïeken en fresco's in de Christus-in-Chora kerk (Kariye Camii) en de Ottomaanse tegeltableaus in de Rüstem Pasja moskee.

 

De Christus-in-Chora kloosterkerk werd al in de twaalfde op een oudere kerk gebouwd, maar geweld, plundering  en waarschijnlijk ook aardbevingen reduceerde het gebouw bijna tot een ruïne.
Toen kwam Theodorus Metochites (1270-1332).
Hij was dé intellectueel van zijn tijd, bezat een enorme bibliotheek, dichtte en schreef over Aristoteles en astronomie, was theoloog en minister .... en maecenas. Hij schonk geld voor de restauratie en de herinrichting van de kloosterkerk, die gelegen was in het westelijk deel van de stad, bij de landmuren. In een gebied dat wellicht niet erg dicht bebouwd was, waar ook kostgrondjes waren .... vandaar de Griekse naam chora, zoiets als weiland (althans dit is één van de mogelijke verklaringen van de naam, vergelijk St.Martin-in-the-fields!).

Het jaar 1321 was voor Metochites écht het topjaar; hij werd benoemd tot de hoogste keizerlijke ambtenaar én de Christus-in-Chora kerk werd feestelijk heropend. Hij zag met eigen ogen goudglanzende mozaïeken met het leven van Maria als belangrijkste thema, de kleurrijke fresco's in het aangebouwde graf-kapel .... én Metochites zag zichzelf! Nu nog steeds zien we hoe Metochites zijn kerk aanbiedt aan Christus.

Gekleed in zijn prachtig ceremonieel gewaad met een enorm hoofddeksel dat in het Grieks (toepasselijk) skiadon werd genoemd; vrij vertaald zoiets als "parasol". Zo in zijn mooiste kleding was Metochites ongetwijfeld ook bij de heropening van de kloosterkerk aanwezig in 1321.

Zeven jaar later werd keizer Andronicus II afgezet en alle invloedrijke hovelingen rond deze keizer. Ook Metochites. Al zijn functies, macht en bezittingen werden hem afgenomen. Berooid werd hij uit de hoofdstad verbannen.
In 1330 mocht Metochites naar Constantinopel terugkeren op voorwaarde dat hij als monnik intrad in het klooster waar de kerk zo luisterrijk op zijn kosten was gedecoreerd. Daar stierf hij in 1322.


Wat zou Metochites gedacht hebben, toen hij zichzelf weer terugzag op de mozaïeken? Als monnik behoorden dat soort fraaie gewaden ongetwijfeld tot Metochites' verleden. Maar dankzij de kunde van de mozaïeklegger, die zelfs het patroon van Metochites' gewaad vastlegde, weten wij nog steeds hoe voornaam hij er in zijn topjaar 1321 uitzag!