OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



dinsdag 16 juni 2015
dieren dood ezel handschriften & miniaturen middeleeuwen spanje verhalen | legenden 

liefde voor een muildierjong



 

In de EZEL heb ik veel anecdotes, sprookjes en legenden verteld waarin de ezel een belangrijke rol speelde. Maar alle verhalen ... dat is onmogelijk.

De dertiende-eeuwse koning van Spanje, Alfonso X el Sabio (de Wijze), verzamelde en schreef liederen over en voor Maria. In vier handschriften zijn deze Cantigas de Santa Maria bewaard gebleven. Het manuscript dat in het Escorial bewaard wordt, is ook bekend onder de naam Códice rico vanwege de prachtige, vrijwel altijd paginavullende miniaturen. De dichter zingt in ruim 200 liederen Maria lof toe of vertelt een aan haar toegeschreven wonder. De miniaturen geven een kleurrijk beeld van het dertiende-eeuwse Spanje, waarin de ezel geregeld voorkomt.

Als er in een van de liederen sprake is van een gewapend conflict tussen christenen en 'Moren', dan behoren ossen, schapen én ezels tot de belangrijkste buit. Ook als pelgrims onderweg zijn naar een Maria-heiligdom doen ze dat vaak met of op een ezel. Ouders brengen in dit miniatuur (afb.) hun gestorven kind op de rug van een ezel naar Maria. De ezel draagt een soort wit-met-zwarte-strepen zadel waarop het kind ligt. Zelfs het kleine hoofdkussentje is goed te zien. De moeizame tocht van de ouders en hun oprechte geloof in Maria werden beloond (als we deze middeleeuwse liederen mogen geloven). Toen de moeder het dode kind bij het Maria-altaar legde, leefde het weer!

In een ander lied vertelt de zanger dat ouders hun zoontje een muildierjong gaven om mee te spelen. De jongen raakte aan het dier verknocht. Maar op een kwade nacht overleed het muildierjong. De ouders wilden hun zoon dit slechte niet vertellen, dus werd de volgende dag zoon meegestuurd met pa om te gaan ploegen, terwijl moeder opdracht gaf het dode dier te villen. Toen zoonlief terugkwam, wilde de jongen niet geloven dat zijn muildierjong dood was. Maria zou het dier beschermen, dat geloofde hij vast & zeker. Maar ja, de achterbenen van het muildiertje waren al gevild. Nee, de jongen geloofde het niet. Met zijn riem nam hij de maat van zijn lievelingsdier en maakte een kaars precies zo groot als zijn muildierjong. Hij schonk die kaars aan Maria ....... en, natuurlijk, het muildierjong sprong weer fris en vrolijk in de benen!

In zes korte scènes wordt dit Maria-wonder verbeeld. Hier laat ik de eerste twee scènes zien:

Links: de ouders geven hun zoontje het muildierjong als geschenk. Rechts: vader ontdekt dat in de stal het muildierjong gestorven is (ligt op de grond, moeder muildier staat bij de voederbak) terwijl moeder buiten de stal haar zoontje opvangt, zodat deze niet de stal binnengaat.    

woord © conens & van wiechen