OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 16 februari 2015
islam | kunst & architectuur flora bloemen aardewerk | tegels turkije | istanbul 

de bloem, de kleur & de variatie



 

Een diplomaat, die in de zestiende eeuw met de Ottomaanse sultan over vrede moest onderhandelen, vertelde dat de Turken erg veel van bloemen hielden "en hoewel ze alles behalve verkwistend zijn, aarzelen ze niet voor een bijzondere bloem flink wat geld neer te tellen". Bloemen vulden het hele leven van de Ottomaanse Turken, van de arme boer tot de sultan. Kaftans waren versierd met schitterende bloemmotieven, de tuinen waren kleurrijk van de verschillende soorten bloemen en ook binnenshuis was die kleurpracht aanwezig. Geglazuurde tegels echoden de bloemenpracht van buiten. Persoonlijk vind ik de Rüstem Pasja moskee een prachtig voorbeeld van het overdadig gebruik van dit soort tegels (afb. hierboven). Bloemen als een verwijzing naar het paradijs.

Maar ook in het Topkapı paleis kun je nu nog overal – binnen en buiten – schitterende tegels zien. Vlakbij de ingang van de troonzaal laat dit tegeltableau de vroegste glazuurtechniek zien.

Om de glazuren tijdens het bakken niet in elkaar te laten vloeien, tekende de pottenbakker op de leerharde tegel het patroon in was of legde het vast met een dun touwtje. De was of het touwtje was het 'dijkje' dat ervoor zorgde dat de verschillende kleuren glazuur op hun plaats bleven tijdens het bakproces, waarin de was of het touwtje verdwenen of verpulverden.

Vanaf eind vijftiende eeuw maakten men het beroemde Iznik-aardewerk, waarin men prachtige bloempatronen schilderde onder een doorzichtig glazuur. Borden en vooral tegels werden in de ateliers van Iznik – en waarschijnlijk ook in die van Istanbul – gemaakt. In het Topkapı paleis zijn veel vertrekken versierd met tegeltableaus met ingewikkelde bloem-, boom- en fonteinmotieven. 

beeld & woord © conens & van wiechen