OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



vrijdag 05 juni 2015
verhalen | bijbel nederland dood 

bijzondere begraafplaats



 

Enige jaren geleden maakte ik een cursus over beeldverbod, iconoclasme & beeldverbod in de drie monotheïstische religies. Nog steeds actueel onderwerp!

Tijdens mijn onderzoek brachten we uiteraard ook een bezoek aan de Portugees-Israëlietische begraafplaats van Ouderkerk aan de Amstel met de zo toepasselijke naam: Beth Haim ofwel Huis des Levens. Vanaf begin zeventiende eeuw werden hier de overledenen van de Amsterdamse joodse gemeenschap begraven. De begraafplaats nu is niet een natuurtuin met grafstenen (zoals in Halle) of een aangelegde dodenstad met veel natuur en straten (zoals in Parijs), maar een vrij vlak terein waarin de horizontaal liggende grafplaten goed zichtbaar zijn. Soms is de dekplaat dakvormig of ligt op een iets hogere sokkel.

Op de grafplaten zijn de namen weergegeven met wapenschilden en/of vergankelijkheidssymbolen zoals een zandloper of een schedel met botten die ook op de eigentijdse christelijke graven werden gebruikt. Hodie mihi cras tibi (nu ik morgen jij) vind ik – misschien merkwaardig genoeg – een opbeurende mededeling met de ondertoon van Vier het Leven (al is dat niet altijd makkelijk)!

Heel interessant zijn de figuratieve bijbeltaferelen die vaak de naam van de overledenen verbeelden. Duidelijk een voorbeeld van figuratieve kunst in joodse context waar normaliter het beeldverbod werd nageleefd.

Een prachtig voorbeeld is de grafplaat van Mozes van Mordechai senior (gestorven 1730). De regen blijft op de grafzerk liggen en dat geeft problemen (reactie met marmer > rood). Bovenin: Mozes met de stenen tafelen tussen de harpspelende David (links) en de naar de hemel kijkende Abraham.

 

Aan weerszijden van het opschrift de droom van Jakob (links) en het bezoek van de koningin van Sheba aan Salomo (rechts). Hieronder een fries met drie bijbelse vrouwen (Sara, Rebecca en Rachel). Helemaal onderaan is de middenpositie voor Mordechai te paard (Ester 8.15) tussen Juda (links) en Benjamin (rechts).

Een bijzondere begraafplaats waar je ook weer niet uitgekeken raakt ...

beeld & woord © conens & van wiechen