OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 28 augustus 2014
spanje | al-andalus oriëntalisme heiligen byzantium algerije 

28 augustus augustinus



Kerkvader Augustinus (geboren 354) stierf op 28 augustus 430 en is na al die eeuwen nog steeds een veel gelezen auteur. Zijn veelzijdig werk is volop verkrijgbaar in recente Nederlandse vertalingen. Zijn preken, brieven en boeken zijn nog altijd 'voer' voor theologen en filosofen, maar ook bieden ze de archeoloog een schat aan informatie. Uit zijn werk krijgen we een levendig beeld van de dagelijkse (kerk)praktijken tijdens zijn leven in Hippo Regius (Annaba in NO-Algerije) en omgeving. Tijdens een donderpreek realiseerde Augustinus zich ineens dat hij zijn staande gehoor al te lang (anderhalf uur!) had bezig gehouden; men zou nu wel te moe zijn geworden. Kortom, er waren geen kerkbanken in de Noordafrikaanse kerken! Augustinus' woorden kleden als het ware de ruïnes aan. Zeker in Algerije zijn veel tastbare resten bewaard gebleven uit de derde en vierde eeuw: ruïnes van drie- tot negen-schepige kerken en prachtige doophuizen.

 
Op een heuvel met uitzicht op Annaba bouwden de Fransen de Augustinus-basiliek, die in 1900 werd gewijd. Een prachtig voorbeeld van de neo-architectuur zó populair aan het einde van de negentiende eeuw. Men liet zich toen inspireren door de architectuur van Al-Andalus (het islamitische Spanje, achtste tot eind vijftiende eeuw) en door die van het islamitische Egypte, hier-en-daar gelardeerd met een vleugje Byzantijns.
Hoefijzer- en gelubde bogen, het gebruik van geglazuurde tegels, de horizontale kleuraccenten van de hoofdgevel .... zelfs het ronde stervormige raam boven de ingang echoën elementen uit de islamitische wereld; de kapitelen lijken meer geïnspireerd door hun Romeinse en Byzantijnse voorgangers.
De glas-in-lood ramen - zoals in veel Franse kerken toen - beantwoorden helemaal aan de soms zoetige smaak van de negentiende eeuw.

De viering (uiterst links) lijkt enigszins neo-romaans, maar bij de viering-koepel krijgen we een aha-erlebnis: de tiende-eeuwse moskee-koepels van Córdoba (links).

Gelukkig, wij gaan niet over mooi of lelijk ... voor ons weerspiegelt deze Augustinus-basiliek van Annaba schitterend de inspiratie die men in de negentiende eeuw haalde niet alleen uit het eigen verleden (romaans), maar ook uit de vormentaal van andere tijden en culturen (Byzantium en Al-Andalus). 

beeld & woord © conens & van wiechen