OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 14 januari 2019
griekenland goden | asklepios 

komedie & goden



 

De Grieken namen hun goden serieus én ook weer niet. Grieken reisden over grote afstanden naar bekende Asklepios-heiligdommen om daar genezing te vinden tijdens hun "heilige slaap". Maar aan de andere kant waren de Grieken ook in staat diezelfde goden en hun cultus bijna lachwekkend voor te stellen. Een prachtig voorbeeld is de komedie Ploutos (Rijkdom) van Aristophanes.

Rijkdom - lees: de god van de Rijkdom -  is blind, daarom kunnen juist slechterikken ook zó rijk worden. Een arme en eerlijke Griek wil Rijkdom naar het Asklepios-heiligdom meenemen om hem van zijn blindheid te genezen. Want - zo meent hij - een ziende Rijkdom zal rijkdom schenken aan de eerlijke mens!

Aristophanes laat de slaaf Karion smakelijk vertellen hoe ze na een koud bad in zee samen met de patiënt Rijkdom liggen te slapen in Asklepios' heiligdom. Of liever hoe ze wakend liggen te wachten op de komst van de god Asklepios. 's Nachts ziet de wakkere Karion een priester de aan Asklepios gewijde vijgen en koeken "meenemen". Goed voorbeeld doet volgen - zó vindt hij - en steelt een bord pap die een zieke oude vrouw als offergeschenk bij zich heeft staan. De vrouw probeert de dief af te schrikken, maar Karion doet het gesis van een slang na en weet met de pap weg te komen. Hij eet de brij met smaak op, maar moet daardoor winden laten ... juist op het moment dat Asklepios zelf langs komt. De god zelf - als een goede arts ! - blikt of bloost niet, maar Panacea, die haar vader vergezelt, knijpt haar neusje dicht, "mijn winden roken dan ook niet naar wierook!", vertelt Karion. Asklepios kent zijn vak en geneest Rijkdom van zijn blindheid dankzij de hulp van Panacea en van twee slangen, die hij tevoorschijn had gefloten.

Offerkoeken stelende priesters, windenlatende patiënten en de god Asklepios die Rijkdom wel geneest maar een blinde dief juist extra pijn bezorgt ..... een paar elementen uit een komedie die rond 388 vóór onze jaartelling werd opgevoerd in Athene.

Aristophanes stak hier een beetje de draak met de riten in het Asklepios-heiligdom, maar voor ons is de tekst nog steeds belangrijk omdat het een van de weinige antieke beschrijvingen is van hetgeen zich in dat heiligdom afspeelde!

En ..... dit toneelstuk is ook een pracht voorbeeld hoe in de oudheid het serieuze (goden) met een knipoog kon worden behandeld. 

© conens & van wiechen drs. A. van Wiechen

zie ook Mythen moet je niet geloven!