syrië, kruispunt van culturen

  
  

 

de (cultuur)geschiedenis van Syrië in een notendop
een of meer lezingen
 

Syrië is de laatste jaren (helaas) constant in het nieuws. In twee lezingen, die ook onafhankelijk van elkaar gevolgd kunnen worden, wil ik de fascinerende (cultuur)geschiedenis van dat land aan u voorstellen. Eens leefden hier de 'uitvinders' van het alfabet, koningen van kleine stadstaten en de als heilig vereerde zuilzitters. Op Syrische grond troffen Hettieten en Egyptenaren elkaar in de beroemde slag bij Kadesh (ca. 1275 vC).

Opvolgers van Alexander de Grote bouwden steden en uiteindelijk kwam het hele gebied in Romeinse handen. Dankzij de pax romana bloeide de handel (o.a. Palmyra). Locale goden kregen een Romeins vernisje en prachtige vloermozaïeken sierden de huizen van de rijken. Overal waren joodse gemeenschappen actief en in de grensplaats Dura Europos werd – naast tempels en een huiskerk – een zeer bijzondere synagoge opgegraven.

Christelijke pelgrims doorkruisten de steppe om de heilige Sergius en andere heiligen te bezoeken en volgens de islamitische traditie ontmoette Mohammed in Zuid-Syrië de monnik Bahira. Rond 635 werd Syrië veroverd door het moslimleger van de eerste kaliefen en vanaf 661 werd Damascus de hoofdstad van de eerste erfelijke moslimdynastie (Omayyaden). Ook enkele vorstelijke  residenties buiten de steden zijn bewaard gebleven.

Nadat in 750 de Abbasiden de macht naar zich hadden toegetrokken en Bagdad werd gesticht, kwam kalief Harun ar-Rashid (bekend van 1001-Nacht) alleen nog naar Syrië om naar zijn buitenpaleis in Raqqa te gaan. Opnieuw brak een periode aan van verbrokkelde macht, waardoor de eerste kruisvaarders een groot gebied konden veroveren (eind elfde eeuw). Er werden grote burchten werden gebouwd, men leefde samen en handelde met elkaar. In persoonlijke verslagen lezen we over wederzijdse vijandschap én waardering, over afwijzen én aanpassen.

Uiteindelijk was Saladin (1138-1193) de man die het Syrische gebied met dat van Egypte kon verenigen en Jeruzalem veroverde. De Mongolen lieten een spoor van vernielingen achter, maar werden verslagen door de Mamlukken van Egypte die daarna ook Syrië bestuurden (midden dertiende eeuw). Op hun beurt werden de Mamlukken verslagen door sultan Selim (r.1512-1520), waardoor Syrië een deel werd van het Ottomaanse rijk. Aleppo werd een van de rijkste handelssteden.