studiedag: byzantijnse wereld tot ca. 1200

zaterdag 9 februari 2019

inschrijven vóór 31 januari 2019

 

Het 'begin' van het Byzantijnse rijk is nogal willekeurig. Auteurs laten hun boeken over de Byzantijnse wereld beginnen in 313 (toleran­tie-edict van Milaan), in 330 (stichting van Constantinopel), in 476 (einde van het west Ro­mein­se rijk), in 527 (regeringsbegin Justinia­nus) of zelfs rond 800 (icono­clasten-tijd). Op deze studiedag begin ik met de stichting van Constantinopel en eindig ik aan het eind van de 12e eeuw om de chronologische Byzantijnse draad in een latere studiedag (9 nov) weer op te pakken.

Onze kennis van alle facetten van het Byzantijnse rijk is heel onevenwichtig. Veel materiële resten zijn voorgoed verdwenen door oorlogen, moedwillige verwoestin­gen en aardbevingen en in de 19e eeuw waren archeologen vooral geïnteres­seerd in de klassieke periode. De daar bovenliggende (dus latere) bewoningslagen werden met een grove schop wegge­schept, zonder onderzoek. Veel voorwerpen die uiteindelijk wel in een museum terecht kwamen, waren deel van het religieuze leven en vertellen vooral iets over geloof, de clerus en de bestuurlijke elite. Gelukkig heeft men tegenwoordig ook meer aandacht voor objecten van alle dag gebruikt door 'gewone' mensen. Belangrijke bronnen van informatie zijn natuurlijk de eigentijdse teksten, die vooral betrekking hebben op religie, devotie, de keizer of het bestuur. Of het nu gaat om de roddels opgeschreven door Procopius of de vrome levensbeschrijving van heiligen, tussen de regels door wordt veel informatie gegeven. Daarbij moeten we niet vergeten dat in het leven van alle dag devotie, ritus en heiligen voor iedereen, van hoog tot laag essentieel waren.

Om een duidelijk beeld van de Byzantijnse cultuur te krijgen moeten we dan ook alle bronnen op verschillende manieren bekijken: een 5e- of 6e-eeuws ivoortje waar een reliek-overbrenging wordt getoond (rechts), kan kunsthistorici misschien verleiden tot  woorden als "verfijnd" en "bijzonder", maar is belangrijker omdat het iets laat zien over de kerk- en stadsarchitec­tuur, de kleding van de keizer, het gebruikte vervoersmiddel e.d.

Op deze studiedag geef ik een beeld van de activiteiten, het gedachtegoed en religieuze drijfveren van keizers – bouw van kerken, kloosters & paleizen, iconoclasten-strijd, oorlogen –, de intriges aan het hof, de machtsverhouding met de Sassaniden, het alledaagse leven in & buiten de hoofdstad en de contacten met Europa (bijv. Sicilië). Behalve voor grootse kerken (Hagia Sophia e.v.a.) in Constantinopel, heb ik ook aandacht voor o.a. de iconografie, het gebruiksaardewerk, de Byzantijnse steden in Syrië, de Johannes-kerk in Ephese, de vestingen in N-Afrika, de mozaïeken van Ravenna en Dafni, de rotskerkjes in Cappadocië, de oude kathedraal in Athene, de werkplaatsen van Sardes......

 • •

Locatie Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2311 EW Leiden 
Bereikbaarheid: klik hier

Tijd De studiedag begint om 10.30u (precies) en is rond 16.00u afgelopen. De dag bestaat uit vier lezingen van ca. 60 minuten. 

Kosten studiedag  € 59,00 p.p. 
INclusief BTW & syllabus, maar EXclusief thee/koffie, lunch & de museumtoegang
(gratis voor museumkaarthouders, anders € 12,50 p.p.).

 

Inschrijven klik hier