OudWeb-log - voorbije toekomst



zondag 18 juni 2017
middeleeuwen krulranken italiĆ« | puglia - apuliĆ« fabelwezens 

de evangelisten & de krulrank



Ā 

Romaanse kerkportaal van Siponto

Al jaren ben ik gefascineerd door de 'bevolkte' druivenrank als decoratief patroon. Het is een rank die in cirkels een oppervlakte vult en die bevolkt wordt door mens en dier. Populair in oudheid en middeleeuwen, in west en oost. Ik ben deze krulranken overal tegengekomen, ook rond het ingangsportaal van de prachtige, romaanse kerk in Siponto (ItaliĆ«, ApuliĆ«).Ā 

Siponto ligt aan de zuidkant van de landuitstulping net boven de hak van ItaliĆ«. In de middeleeuwen kwamen hier pelgrims langs op weg naar het bedevaartsoord Monte Sant'Angelo, waar in de vijfde eeuw de aartsengel MichaĆ«l verschenen zou zijn. Het klooster van San Leonardo di Siponto was voor hen een halteplaats, want de monniken verzorgden een gasthuis waar pelgrims onderdak konden vinden. Mijn aandacht werd getrokken door het ingangsportaal (ca. 1200) dat ā€“ zoals vaak in ApuliĆ« ā€“ links en rechts wordt geflankeerd door een zuil rustend op een leeuw die een mens savoureert. Boven het kapiteel van elke zuil bewaakt een machtige griffioen de kerkingang.Ā 


In het ingangstympaan is Christus met twee engelen afgebeeld. Rondom dit halve-cirkelsegment is de krulrank met acht 'krullen' gebeeldhouwd.Ā Van links naar rechts (foto bovenin): een rund met vleugels (symbool van evangelist Lucas), een engel (symbool van evangelist MatteĆ¼s), een harp spelende centaur, een hert, een gevleugelde draak, een centaur blazend op een hoorn, een vogel (adelaar) die gezien de inscriptie naar de evangelist Johannes verwijst, en als laatste een gevleugelde leeuw, symbool van evangelist Marcus. Prachtig hoe in deze krulrank belangrijke symbolen (evangelisten) gecombineerd worden met minder gemakkelijk te duiden (fabel)dieren (een andere keer!).Ā 

Op de verticale stenen deurposten zijn aan elke zijde vier krullen afgebeeld.
Links komt de rank uit de bek van een draak die belaagd wordt door een man met zwaard. In de context van de pelgrimage naar MichaĆ«l, die volgens de traditie de duivelse draak versloeg, dacht de middeleeuwse pelgrim ongetwijfeld direct aan deze militante aartsengel.Ā 


In de vier krullen boven dit rankenbegin zijn een vogel, een hert, een haasje en een boogschietende centaur afgebeeld. De verticale krulrank aan de rechterkant van de ingang ontspruit uit de bek van een tweelijvige leeuw met een soort kopjes-staart! Boven hem bevolken een druiventros-plukker, een hert, een vogel en een viervoeter de rank.Ā 

Heel ingenieus integreerde de beeldhouwer ranken en dieren. Kijk naar de poten (voeten!) van deze boogschietende centaur die over de rank heen stappen of er juist achter blijven! Een lust voor het oog!Ā 

beeld & tekst Ā© conens & van wiechen drs. A. van Wiechen

www.OudWeb.nl

Ā 

Ā 

Ā