OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



woensdag 27 juli 2016
verhalen | shahname middeleeuwen iran handschriften & miniaturen fabelwezens | simorgh 

witte wilgenbloesem



De Timuriden regeerden in de vijftiende eeuw over gote delen van Iran en Centraal Azië. Toen de naamgever van de dynastie in 1405 overleed, werd hij opgevolg door zijn zoon Shah Rukh die regeerde vanuit Herat (Afghanistan). Diens derde zoon Baysunghur veroverde Tabriz en nam kunstenaars en calligrafen mee terug naar Herat, waar hij een scriptorium installeerde met boekbinders, calligrafen en miniaturisten . Daar werden schitterende handschriften gemaakt o.a. een Shahname voor Baysunghur en een voor zijn jongere (half)broer Mohammed Juki. Dit handschrift (rond 1444) werd schitterende verlucht met miniaturen waarvan er 31 bewaard gebleven zijn. In de pas verschenenNederlandse vertaling van de Shahname zijn enkele van die miniaturen gepubliceerd.  Opnieuw komen we de fabelvogel Simorgh of Simorg.

Vader Sam had zijn pasgeboren zoontje Zal te vondeling gelegd vanwege zijn witte haar. De Simorgh had zich over de baby ontfermd. Later droomde Sam over zijn zoon, "zijn nobele vruchtdragende spruit" en in een van zijn dromen sprak een man: "Als het fout is dat een mens witte haren heeft, terwijl je eigen baard en hoofd in witte wilgenbloesem zijn veranderd, dan moet je wel wanhopen aan je Schepper, omdat je lichaam steeds nieuwe kleuren vertoont". Toen Sam uit deze nachthmerrie ontwaakte, kwam hij direct in actie en ging naar de rots waar de Simorg woonde. De Simorg vertelde kleine Zal dat hij naar zijn vader terugging en gaf hem een van haar veren. Als Zal in moeilijkheden verkeert, moet hij een stukje veer verbranden en dan zal de Simorgh hem te hulp komen.

"Zals hart was verblijd toen de vogel hem optilde, waardig omhoogvoerde naar de wolken en vliegend naar zijn vader bracht. Het hoofdhaar van de jongen was tot onder zijn borst uitgegroeid, zijn lichaam was als van een olifant en zijn beide wangen straalden als de lente. Toen zijn vader hem zag, weende hij. Snel boog hij zijn hoofd voor de Simorg en bekroonde zijn dankbetoon met lofprijzingen". Sam bekeek zijn zoon van top tot teen en in de tekst staat dat de jongen lippen had "als koraal en zijn wangen [waren] bloedkleurig".

De miniaturist heeft zich wat de lippen betreft aan de tekst gehouden! Maar zijn wangen zijn 'gewoon' vleeskleurig en ook de witte wilgenbloesem van vader Sam - nl. zijn grijze baard en haar - zijn niet te zien.

Maar wat is dát mooi gezegd! Laten we van nu af niet meer spreken over de grijze generatie, maar over de witte-wilgenbloesem-generatie!   

Alle "aanhalingen" en de miniaturen komen uit de pas verschenen Nederlandse Shahname-vertaling, voor meer informatie klik hier.