OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 16 april 2015
engeland israël & palestijnse geb | jeruzalem italië | rome middeleeuwen pelgrims & reizigers spanje | santiago de compostela 

is ze vroom of een ketter?



 

Een van de meest fascinerende pelgrims die ons een reisverslag heeft nagelaten, is voor mij Margery Kempe. Rond 1373 werd Margery geboren als dochter van John Brunham, die enkele belangrijke (politieke) functies vervulde in King's Lynn (Norfolk). Toen ze een jaar of twintig was trouwde ze met John Kempe, die van lagere komaf was en geregeld schulden maakte. Haar eerste zwangerschap ging gepaard met hevige narigheid en na de geboorte van haar kind geloofde ze te zullen sterven. We weten dat omdat Margery het zelf heeft opgeschreven. Ze was analfabete, maar heeft – toen ze zestig was – haar levensverhaal  gedicteerd aan een geestelijke.
Haar autobiografie is een van de oudste van een Engelse vrouw!

Na de geboorte van haar eerste kind stierf ze niet, maar werd ze gered door een visioen van Christus. Vanaf dat moment nam haar vroomheid toe en ook het uiterlijk vertoon daarvan. Na twintig jaar huwelijk en veertien kinderen besloot ze verder een kuis leven te leiden en te gaan pelgrimeren. Haar extroverte manier van geloofsbeleving maakte dat men haar óf erg bewonderde óf aanzag voor een ketter. Meer dan eens werd ze gearresteerd, maar steeds kon ze haar tegenstanders van haar orthodoxie overtuigen.

In de winter van 1413 vertrok ze – zonder haar man, maar met een dienares – vanuit Yarmouth met een groep Engelse pelgrims naar Jeruzalem. Via Zierikzee trok de groep door het Rijndal, maar de stemming werd steeds slechter. Men was Margery's goede raad, overdreven gelovigheid en bemoeizucht – niet dobbelen! – zat. In Konstanz kreeg ze haar geld uit de gemeenschappelijke reispot terug en zette men haar uit de groep! Slechts met één begeleider trok ze de Alpen over; "God zal haar beschermen", zo meende ze. In Venetië moest ze drie maanden wachten op een pelgrimsschip naar het heilige land. De franciscanen die in Jeruzalem pelgrims opvingen en rondleidden vonden het jammer dat ze na drie weken weer afscheid moesten nemen van Margery. Voor hen was zij de ideale pelgrim!
Terug in Italië verbleef ze enige tijd in Rome voor ze terug naar huis ging.

In de lente van 1417 pelgrimeerde ze per schip vanuit Bristol naar Santiago de Compostela. Ook in deze havenstad moest ze lang wachten, maar in die tijd ging ze vaak naar de kerk en kreeg Jezus-visioenen. Toen er eindelijk een schip uitvoer en zij aan boord ging, bad ze God om  bescherming. Dat was wel nodig, want haar mede-pelgrims aan boord hadden het vage idee dat met Margery Kempe misschien ook wel het 'slechte' aan boord kwam. Dus als het zou gaan stormen was zij de eerste die overboord gegooid zou worden. Gelukkig voor Margery ging alles goed en "allen die in Bristol tegen haar waren, waren nu erg aardig voor haar". Veertien dagen verbleef ze in het bedevaartsoord "en daar was ze intens gelukkig" met een overdaad aan tranen en geschreeuw. Maar over de stad of Jacobus' grafkerk meldde ze niets. Later pelgrimeerde ze nog naar enkele plaatsen in Duitsland en Engeland. Ze eindigde haar dagen als een soort 'heilige' vrouw in haar geboortestad waar ze haar biografie dicteerde. In 1438 was ze nog aan het dicteren en wanneer ze precies is overleden is niet helemaal duidelijk.

Was Margery Kempe een egocentrische godsdienst-hysterica of een devote gelovige? Het label dat wij nu op haar zouden 'plakken' is niet relevant. De autobiografie van Margery Kempe geeft een schitterende inkijk in leven, denken én doen van een bijzondere vrouw in het begin van de vijftiende eeuw. Een fascinerend verslag!

beeld & woord © conens & van wiechen