OudWeb-log - voorbije toekomst



dinsdag 07 april 2015
pelgrims & reizigers nederland middeleeuwen israël & palestijnse geb | jeruzalem spanje | santiago de compostela 

pelgrimerende gravin van holland



U weet, wij volgen al decennialang middeleeuwse pelgrims en vandaag staan we even stil bij Sophia van Rheineck die door haar huwelijk (in 1131 ?) met Dirk VI gravin van Holland werd. Ze was een vrome vrouw, die samen met haar man de kloosters van Egmond en Rijnsburg begunstigde én pelgrimeerde. Ze ging driemaal naar Jeruzalem op bedevaart en één keer naar Santiago de Compostela (NW-Spanje). 
Vergis U niet, die reizen duurden maanden, soms zelfs jaren én ze waren gevaarlijk ..... In de annalen van het klooster van Egmond lezen we hoe Sophia werd bedreigd tijdens haar terugtocht uit Santiago de Compostela.

Struikrovers vielen Sophia en haar gevolg aan en ze "trokken hun lange messen zoals die mensen gewoonlijk aan hun zijde hebben hangen, en probeerden hen te doden", aldus de schrijvende monnik. Maar toen gebeurde het: hoe de boeven ook met alle kracht met hun messen staken, het lukte niet de pelgrims te doden ...... dit werd de struikrovers te veel, vielen op de knieën voor deze  bijzondere vrouw en vroegen haar vergiffenis "voor hun grote misdaad, en zelf was zij ook uiterst verbaasd van het gebeuren en stond minzaam toe wat zij vroegen". En mocht de lezer van de kloosterannalen twijfelen aan de betrouwbaarheid van dit wonderverhaal .... de schrijver voegde eraan toe dat hij deze gebeurtenis uit de eerste hand had vernomen, van iemand die erbij aanwezig was geweest en die daarna monnik in het klooster van Egmond werd!

Tussen al die pelgrimsreizen door kreeg Sophia negen kinderen. Haar eerste zoontje Dirk werd onderweg naar het heilige land (1138) geboren en kreeg dan ook de bijnaam Peregrinus (Pelgim). In 1173 trok de ongeveer 58-jarige Sophia met een van haar zoons opnieuw naar Jeruzalem, daar overleed ze in september 1176.

We realiseren ons dat ze beeldhouwer Maestro Matteo bezig zag met zijn prachtige Pórtico de la Gloria van de kathedraal in Santiago de Compostela en dat ze Jeruzalem nog in middeleeuwse christelijke glorie zag voordat de stad elf jaar later zou worden veroverd door Saladin.

 

Eens stonden we in het Rijksmuseum in Amsterdam waar een timpaan uit het klooster van Egmond wordt bewaard: Petrus in het midden met een enorme sleutel en links ..... dat is de nog jonge Dirk VI en rechts zijn moeder Petronella. Het timpaan werd gemaakt vóór Dirks huwelijk met Sophia, maar toch .... dit timpaan is voor ons gaan 'leven' nu we nader kennis hebben gemaakt met Dirk's vrouw Sophia!

Van Sophia is misschien weinig tastbaars bewaard gebleven, maar ze lijkt ons behalve een middeleeuwse vrome gelovige ook een doortastende en ervaren reizigster.
Nu begrijpt U misschien wel waarom we soms, als we de middeleeuwers volgen op hun reizen en pelgrimages, al moe worden achter ons bureau!

beeld & woord © conens & van wiechen