lezing: hagia sophia

 
de mooiste kerk ter wereld, moskee, monument
 
 
  

lezing door drs. A. van Wiechen
4 december 2018 - dinsdagmorgen 10.15-12.15u
locatie: Vredebergkerk, Oosterbeek

 

Keizer Justinianus wilde in zijn hoofdstad Constantinopel de mooiste kerk ter wereld bouwen. In nog geen zes jaar werd zijn droom werkelijkheid (537 nC) door de kunde van twee architecten, Anthemios van Tralles en Isidorus van Milete. Iedereen was onder de indruk van de Grote Kerk of zoals een ooggetuige het verwoordde: "Het werd een fantastisch mooi gebouw, overweldigend indrukwekkend voor hen die het zien, niet te geloven voor hen die alleen de beschrijvingen horen..."

Omdat Constantinopel herhaaldelijk werd geteisterd door aardbevingen, waren latere keizers, die meestal in deze kerk met groot ceremonieel werden gekroond, genoodzaakt de Hagia Sophia te restaureren. Ook politieke en religieuze veranderingen hadden hun weerslag op de Hagia Sophia: keizers plaatsten mozaïeken van zichzelf, bisschoppen vergaderden hier tijdens hun concilies en tijdens de vierde kruistocht in 1204, toen 'Europeanen' Constantinopel veroverden, werd de Hagia Sophia geplunderd en ingericht voor de Latijnse rite (tot 1261).

Sultan Mehmed II veroverde Constantinopel op 29 mei 1453. Toen de sultan te paard de geplunderde stad binnenging, reed hij direct naar de Hagia Sophia. Door het sprenkelen van rozenwater, de bouw van een houten minaret en de plaatsing van een gebedsnis (mihrab) en een preekstoel (minbar) werd de kerk een moskee.

De laatste grote verandering vond plaats in 1934-1935, toen de president Kemal Atatürk de Aya Sofya tot een museum maakte. Restauraties en opgravingen volgden en de mozaïeken werden weer zichtbaar gemaakt. Nog steeds werken wetenschappers, architecten, archeologen en restaurateurs in en rond de Hagia Sophia of Aya Sofya ....

Ottomaanse sultans waren onder de indruk van de Aya Sofya en gaven opdracht aan hun architecten moskeeën te bouwen die net zo indrukwekkend moesten worden als deze. De zestiende-eeuwse hofarchitect Sinan, die de Aya Sofya ook bouwtechnisch heel goed kende, nam de uitdaging aan. In zijn autobiografie schreef hij dat de koepel van de Selimiye moskee in Edirne die van de Aya Sofya overtrof.
Vandaar dat de echo van de Hagia Sophia niet alleen in orthodoxe kerken te zien is, maar ook in Ottomaanse moskeeën.  

 

 betalingsvoorwaarden & inschrijven

overzicht van de Oosterbeek-lezingen