OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 13 juli 2017
tunesië romeinen goden dood 

het echtpaar & de glimlach



een vrolijk reliëf in Maktar (Tunesië)

 

Elk museum, elke ruïne en elke opgraving is uniek. Vandaar dat een bezoek aan het verleden altijd verrassend en inspirerend is. Zelfs de zon of de wolken kunnen daarbij helpen. Net door dat ene zonnestraaltje is dat stukje mozaïek te zien dat anders aan de aandacht ontsnapt zou zijn. Deze zomer neem ik u/je graag mee naar enkele bijzondere monumenten of (museum)objecten. Nu: 

het echtpaar & de glimlach

Maktar (Mactaris, Tunesië) werd waarschijnlijk als nederzetting van locale boeren in de derde eeuw vC (of later?) gesticht. Ook Puniërs, inwoners van Carthago (ca. 150km ten NO van Maktar), zochten daar hun heil, zeker in de tweede eeuw vC toen Romeins oorlogsgeweld hun stad teisterde en uiteindelijk verwoestte (146 vC). Een eeuw later werd ook Mactaris deel van het Romeinse rijk.

De stad bloeide in de tweede en derde eeuw als handelscentrum voor graan en wol. Opgravingen hebben de Romeinse stad al gedeeltelijk aan de vergetelheid onttrokken en de ruïnes zijn een lust voor het archeologen-oog. Behalve de gebouwen (een andere keer!) zijn de honderden inscripties in drie talen (Libisch, Punisch en Latijn) van groot belang om de bewoners van de stad beter te leren kennen. De romanisering schreed vanaf het begin van onze jaartelling voort door de komst van nieuwelingen met het Romeins burgerrecht en de klim naar boven op de sociale ladder van de oorspronkelijke inwoners. Toch bleef de inheemse elite – ondanks hun Latijn en hun Romeinse familienamen – ook trouw aan locale tradities. Dat is prachtig te zien aan hun stenen reliëfs met een zo heel eigen Mactaris-karakter, zoals dit reliëf van een anoniem echtpaar (eind eerste - begin tweede eeuw).

Hij staat links, zij rechts. Beiden kijken naar voren en hebben hun rechterarm gekruist over de borst naar de rechterschouder. Hij heeft een ronde vrucht in zijn hand (granaatappel), zij een langwerpige (dadel?). Hun beider linkerarm hangt naar beneden. Hun grote amandelvormige ogen hebben een dubbele contourlijn, een kenmerk voor de reliëfs van Maktar en omgeving. Hij heeft – zoals alle afgebeelde mannen – een eenvoudig pagekapsel, de haren recht naar voren (al is het hier een beetje beschadigd). De vrouwen hebben allemaal bobbeltjeshaar, alsof zij een kort krulkapsel dragen. Vooral haar strakke halsketting en haar ronde oorbellen geven haar vrouw-zijn aan. Beiden glimlachen zoals alle mannen en vrouwen op de vele reliëfs van Maktar. Steeds als ik hun eeuwenoude glimlach zie, krijg ik weer goede zin!

Vraag voor archeologen: waarvoor werden deze reliëfs gemaakt? Waren het grafmonumentjes of wijgeschenken aan een godheid? Beide interpretaties zijn mogelijk, maar één ding is zeker: dit echtpaar heeft zich al offerend laten afbeelden, zodat goden, tijdgenoten en nakomelingen zich hun pietas, hun 'vroomheid' en hun respect jegens de goden, altijd zouden herinneren.
Tot op de dag van vandaag .....

 

beeld & tekst © conens & van wiechen drs. A. van Wiechen