istanbul's moskeeën

van hof-architect sinan 

 

Sinan is ongetwijfeld de grootste architect van het Ottomaanse Rijk. Hij bepaalde met zijn bouwwerken het huidige silhouet van Istanbul. Zijn grootse moskeeën inspireerden architecten nog eeuwenlang. Sinan was een tijdgenoot van beroemde Renaissance architecten zoals Michelangelo en Palladio, maar bij ons is Sinan amper bekend. Dat is onterecht, want Sinan's werk imponeert nog steeds. Zijn creativiteit, organisatietalent en aandacht voor het geheel én het kleinste detail zijn onovertroffen. Tijd om kennis te maken met een bijzonder, zestiende-eeuws talent: Koca Mimar Sinan, de Grote Architect Sinan. Toen Sinan's baard grijs geworden was en "het paleis van zijn lichaam een ruïne" dicteerde de bejaarde hof-architect zijn autobiografie, een unicum in de islamitische wereld van toen.

Hof-achitect Sinan was een zeer veelzijdig man. Hij hield zich bezig met de watertoevoer, standaardiseerde de maten van bouwmateriaal, vaardigde bouwverordeningen uit, inspecteerde monumenten, initieerde restauratiewerkzaamheden en begeleidde zijn studenten. Hij bouwde fonteinen, badgebouwen, moskeeën, mausolea, paleizen, bruggen en aquaducten. Sinan was voor elk onderdeel van de bouw verantwoordelijk, van de aanvoer van bouwmateriaal tot het inhuren van specialisten, van het nauwkeurig bijhouden van het kasboek tot de decoratieve randjes van een fontein.

Sinan was de architect van drie sultans, hun vrouwen en dochters, van grootviziers en tientallen hoogwaardigheidbekleders. Zoals hij zelf hoopte, leeft Sinan's naam en reputatie voort "op de pagina's van de tijd". Al snel na zijn dood werd de ruim honderdjarige architect een mythe, een held met bovenmenselijke vermogens, die van bouwplaats naar bouwplaats vloog als een ware Daedalus! Sinan was een architect die binnen de heersende waarden en normen creatief steeds nieuwe ideeën uitwerkte. Hij probeerde met een steeds andere opbouw een moskeeruimte te creëren die helder van structuur, groots, ruim en licht was. Hij had oog voor het indrukwekkende geheel, voor de helderheid van het ontwerp en voor het kleinste detail, zoals de kleurrijke tegeltableaux of de aanleg van watertoevoer en twee waterkraantjes ín de Süleymaniye-moskee om de vloer te schrobben!

Wat een voorrecht om nu ruim vierhonderd jaar na zijn dood niet alleen Sinan's bouwwerken te zien, maar ook deelgenoot te worden van zijn architectuur door te lopen in  zijn sobere strengheid (Süleymaniye-moskee) of in zijn uitbundige kleuren- en bloemenoverdaad (Rüstem Pasja moskee).