lezing: ovidius' metamorphosen

klassieke mythen na de oudheid gebruikt & geduid

 

 

De Romeinse dichter Ovidius smeedde eeuwenoude mythen in eigen dichterlijke woorden aan elkaar in zijn unieke Metamorphosen. Vanaf de allereerste verandering – chaos wordt geordende kosmos – neemt Ovidius zijn lezer mee in een verrukkelijke brij van geschiedenissen, mythen en woordspelingen naar zijn eigen tijd, naar de tijd van keizer Augustus.

Niet alleen in de Romeinse tijd maakte het werk furore. Vanaf de achtste eeuw werden de Metamorphosen in christelijk middeleeuws Europa veel gelezen, vertaald en bewerkt. Dat de Renaissance schilder zich erdoor liet inspireren lijkt logisch, maar waarom was het werk in onze contreien in de protestantse zeventiende "Gouden" Eeuw zó populair? In 1604 verscheen het Schilder-boek van Karel van Mander (1548-1606) met o.a. zijn Uitleggingh op den Metamorphosis Pub. Ovidij Nasonis. Ovidius' werk stond toen bekend als schildersbijbel "omdat er veel historien uit geschildert wierden". Ook op in Nederland gemaakte tegels werden Ovidius' godenavonturen  vanaf 1680 afgebeeld.
 

Ovidius' woorden zijn onze leidraad in deze lezing, maar we gaan ook steeds de diepte in op zoek naar de verschillende symbolische betekenissen van de verhalen.

Was de ontvoering van mooie jonge Ganymedes een van de vele slippertjes van Zeus/Jupiter, de middeleeuwer zag in Ganymedes de evangelist Johannes die in de hemel werd ontvangen of  de onschuldige zielen die door Christus naar de hemel werden gevlogen. Later symboliseerde Ganymedes voor filosofen de ziel die hevig verlangde zich met het goddelijke te verenigen. Rembrandt's Ganymedes – een huilend en plassend jongetje – had wellicht een politieke lading, terwijl Rubens zijn Ganymedes schilderde als een herinnering aan zijn pasgestorven broer.

Deze lezing is ideaal om alle klassieke mythen weer eens op te halen en de tijdgebonden diepere symboliek ervan te ontdekken.