lezing: karel de grote na zijn dood

verhalen, avonturen & roddels .....


 

In deze lezing gaan we niet in op de historische Karel maar gaan we verder en hebben alleen aandacht voor de verhalen over de grote keizer NA zijn dood.

Karel de Grote (742-814), koning en keizer, werd vergeleken met de bijbelse koning David en door de latere middeleeuwer als heilige vereerd en veelvuldig afgebeeld. Prachtige verhalen werden over deze held verteld. Zijn moeder heette Bertha Met de Grote Voeten en Karel was op een kar verwekt, daarom heette hij Carolus (kar = carrus in het Latijn)!

Karel huwde met Sibilla, die door hem werd verbannen toen ze in bed werd betrapt met een lelijke dwerg. Na heel wat avonturen werd Karel door de paus gesommeerd de onschuldige Sibilla weer in genade aan te nemen. Jacobus verscheen aan Karel, die daarop het graf van deze apostel 'bevrijd' zou hebben. Verder vocht Karel - uiteraard altijd met succes - tegen heidenen en moslims.

Allereerst werden de daden van Karel de Grote en zijn paladijnen of pairs (elite van de ridders) bezongen in de chansons de geste (liederen over heldendaden). Deze liederen werden waarschijnlijk vanaf ca. 1100 geschreven door individuele dichters die hun stof haalden uit mondeling overgeleverde verhalen. Deze chansons de geste werden door jongleurs overal ten gehore gebracht en eeuwenlang bewerkt, vertaald, uitgebreid, veranderd, aangepast, in proza overgezet e.d. Aanvankelijk is vooral de strijd van Karel tegen de heidenen (vooral Saracenen) van het grootste belang, later zien we een verschuiving naar meer hoofse motieven.
Ook Karel zelf veranderde in deze literatuur: van edele, goede, godvrezende en rechtvaardige vorst werd Karel ook een willekeurig regerende, wraakzuchtige, gemene koning tegen wie het bijna gerechtigd was om in opstand te komen.
Karel de Grote veranderde in de spiegel van de tijd!

Heel wat kleurrijke edelvrouwen, ridders en slechterikken figureren in de Karel-verhalen, zoals Elegast, die onterecht in ongenade was gevallen, aartsbisschop Turpijn, de vier Heemskinderen en natuurlijk Roelant, aanvoerder van het Frankische leger. Hij stierf bij Roncesvalles en zijn heldendaden worden bezongen in het Chanson de Roland (Roelantslied).

 

Drs. A. van Wiechen geeft ook lezingen over de historisch Karel de Grote.

Uiteraard is ook een combinatie van beide lezingen mogelijk.