grieks sicilië - trinakria

 

Sicilië heeft de vorm van een driehoek, die al door Pindarus in het begin van de vijfde eeuw vC werd herkend en beschreven, vandaar de oud-Griekse naam Thrinakia, later Trinakria (waarin tri- = drie). Herodotos noemde Sicilië Sikelia of Sikania ongetwijfeld afgeleid van de namen van de inheemse stammen Sicani en Siculi (vandaar Sicilia).

In de tweede helft van de achtste eeuw vC verlieten Grieken hun moederland om hun heil elders te zoeken. Om uiteenlopende redenen (op zoek naar landbouwgrond, naar handelsmogelijkheden, naar metaal, naar vrijheid, naar avontuur etc.) trokken groepen inwoners weg uit enkele Griekse steden en stichtten koloniën aan de kusten van Sicilië en Zuid-Italië. De eerste kolonie die gesticht werd was Naxos (734/733 vC), vanuit Chalkis (Euboea), en korte tijd later volgde Siracusa (eilandje Ortygia), gesticht door inwoners van Korinthe. Daarna volgden meer steden, zoals Katane (Catania 729 vC), Gela (688 vC), Selinus (Selinunte ca.651 vC) en Akragas (Agrigento ca.600 vC). Dat ging of vreedzaam of met grof geweld naar de bewoners van Sicilië toe. De 'inheemse' Siculi werden op die manier meer naar het binnenland van Sicilië verdreven.

De Griekse kolonisten kwamen uit een moeder­land waar van gestructureerde stadsbouw nog geen sprake was. Modern onderzoek heeft in ieder geval voor Megara Hyblaea aangetoond dat de eerste Grieken hier de  grond onder de nieuwkomers verdeelden in min of meer gelijke, rechthoekige stukken, die groot genoeg waren om met een gezin van te leven. Hierop werd door de eigenaar een eenvoudig huis - tichelmuren op stenen fundament - gebouwd. In het midden van de stad vormden de rechte (hoofd)straten een rechthoekige agora, een gemeenschappelijk stuk land voor openbare en/of religieuze complexen.
De eerste Griekse tempel op Sicilië - die nu nog te zien is - werd gebouwd in Siracusa: de Apollo-tempel (begin zesde eeuw vC).

Aanvankelijk waren er geen problemen tussen de nieuw aangekomen Grieken en Puniërs van West-Sicilië, maar toen de Grieken pogingen ondernamen ook naar het westen toe hun invloed te vergroten, werd de verhouding gespannen. De zeehandel in dit gebied was een zaak van Puniërs en Etrusken, maar de Griekse steden van Sicilië gingen ook steeds meer handel drijven wat de onderlinge verstandhoudingen niet bevorderde. Bovendien ontstonden er in de Griekse steden ook interne spanningen: ontevreden bevolkingsgroepen en leiders (zgn. tirannen) die té veel macht naar zich toetrokken.
Het begrip tiran kreeg met name door het optreden van deze leiders de nare bijsmaak die het woord nu heeft. Oorlogen waren het gevolg: tussen de Griekse steden onderling, tussen Grieken en Puniërs, tussen Grieken en Siculi, tussen Grieken en Etrusken. In de derde eeuw vC kwamen, zagen en overwonnen de Romeinen. 

De onrustige en bloedige geschiedenis van Sicilië overziend, is het bijna een raadsel dat er zoveel werd gebouwd. Nieuwe tempels waren uiteraard voor de goden bedoeld, maar moesten ook de status van de stad verhogen. Daarom bouwden veel Griekse steden op Sicilië in concurrentie met elkaar talrijke tempels, dit in tegenstelling tot de steden in het moederland.
De tempels op Sicilië waren bijna alle voorzien van bontgekleurde terracotta dakbedekkingen en -versieringen en hadden soms heel leuke en unieke details. We dwalen door de Griekse steden op Sicilië, bezoeken steengroeven waar de zuiltrommels werden uitgehakt en 'bekleden'  tempels met de prachtige metopen die te zien zijn in het Archeologisch Museum van Palermo.