lezing fabeldieren

fabeldieren leven tussen de oren van mensen

 

Hoe groot zijn eigen wereld ook is, de mens weet altijd zeker dat de meeste merkwaardige wezens buiten zijn gezichtsveld - buiten zijn grenzen - leven. We kennen nu langzaam maar zeker onze wereld en sirenen, sfinxen, phoenix, mantichora en griffioenen zijn niet in levende lijve gevonden. Toch ook nu kennen we fabelwezens; ze leven buiten onze reële wereld. We zijn gefascineerd door de merkwaardige Potter-fauna of door het mogelijke uiterlijk van wezens van andere planeten, van andere zonnestelsels ....

In deze fabeldier-lezingen kunnen we afzonderlijk ingaan op één speciaal fabeldier, zoals de eenhoorn, of  verschillende fabeldieren samen bespreken. Aan u de keus!

De sfinx is een fabeldier samengesteld uit leeuw en mens. Maar is het man of vrouw? Egyptische farao's werden als sfin­xen weergegeven en enorme stenen sfin­xen bewaakten duizenden jaren geleden palei­zen in het Nabije Oosten. In de Griekse en Ro­meinse wereld geeft de sfinx raadsels op, weert het kwaad af en is een vriendelijk en frivool deco­ratief figuurtje geworden. In de middeleeuwse kunst van Europa en van de islamitische landen komt de sfinx opnieuw veelvuldig voor: op en langs kerkportalen, geweven in zijden stoffen, zittend op aardewerk schalen of peinzend in een kloostergang. Ook later blijft de sfinx populair; ze staat afgebeeld op naai­machi­nes of is van aarde­werk te koop bij de grote groen-win­kels.

De eenhoorn of espentijn werd beschreven in de Griekse oudheid, maar pas voor het eerst afgebeeld in de christelijke kunst. Omdat de eenhoorn in de bijbel werd genoemd, bestond voor de middel­eeuwer dit dier écht. Het dier kreeg bijzon­dere eigenschappen toegedicht: de een­hoorn was razendsnel, bijna ongrijpbaar en kon al­leen ge­van­gen wor­den door een maagd. Zijn hoorn kon alle giften ontkrachten. Wereldbe­roemd werd de een­hoorn door zijn afbeeldin­gen op de schitte­ren­de tapij­tense­ries in Musée de Cluny (Parijs) en die in New York. Nog steeds komen we de eenhoorn tegen bij enkele apothekers!

De griffioen is een combinatie van leeuw en adelaar. In de oudheid werd het dier geasso­cieerd met Apollo en getemd werd hij symbool voor de vorstelijke macht. Griffioenen bewaakten schatten aan de grenzen van de beschaafde wereld en waren zó groot dat ze gewapende man­nen gemakkelijk doodden. We komen overal griffioenen tegen, zelfs aan romaanse kerken.

Verder "zijn" er harpijen, zeemeerminnen, simurgen, centauren, draken .... in meervoud; maar er is altijd slechts één chimaere, één phoenix en één Cerberus!