oudweb beeld-verhaal : het jaar van chartres romaans beeldhouwkunst

Maart

Het is nog fris vandaar dat de man

- bezig met het snoeien van zijn druiven - warme kleren aan heeft.

Links noord-portaal en

rechts west-gevel

Als je voor het eerst de kathedraal ziet, weet je niet wáár te kijken. De overdaad aan stenen beelden en kleurrijke glasvensters doet duizelen. Zo'n enorme middeleeuwse kathedraal bekijk je dan ook niet in een uurtje! Neem rustig de tijd, laat de enorme kerkruimte, de veelheid aan beelden op je af komen .... en probeer even deelgenoot te zijn van die middeleeuwse wereld ....

Immers de decoratie aan de kathedraal was bedoeld om de eenvoudige gelovigen, die vaak niet konden lezen en schrijven, in het geloof te onderwijzen. Voor dat onderwijs werd een beeld-taal ontwikkeld die - net als een échte gesproken taal - regels kende waar men zich aan diende te houden, als een soort 'grammatica' . Maar net zoals met taal - je kent de letters, woorden en grammatica, maar ieder individu spreekt of schrijft zijn eigen zinnen. De een doet dat kort en krachtig, de ander breedvoerig en een derde is zó beeldend in zijn taalgebruik dat het bijna een gedicht lijkt! Dat gold ook voor de middeleeuwse 'kunstenaar'. Regels moesten gevolgd worden, maar binnen die regels was er plaats voor eigen inventiviteit of vakmanschap. Ken je als 21-ste-eeuwer die middeleeuwse regels dat begint de decoratie ineens een stuk herkenbaarder te worden; zeker als je daarbij enigszins vertrouwd bent met de bronnen die de middeleeuwer kende, zoals bijbel en heiligenlevens. Beelden en glasramen vertellen ieder een duidelijk en samen-hangend verhaal. Al die beelden en glasramen samen vormden het middeleeuwse leven en geloof.

Augustus

opnieuw oogst: een man

bindt schoven; de dorsvlegel

is achter hem te zien.

April

man houdt een boomtak vol bloesem vast

west-gevel

Februari

man - dik gekleed - zit lekker warm bij het vuur

west-gevel rechts

omstreeks 1140

links

noord-portaal

omstreeks 1215

Juli

met een sikkel wordt het graan afgesneden

November

slachtmaand ......

December

man en vrouw zitten gezellig samen aan een goedgedekte tafel

.. .... en dan zijn we het jaar rond en begint januari. ......

●

Auteursrechten (copyright) van alle beelden en alle teksten

op deze web-stek

www.OudWeb.nl

berusten bij Conens & van Wiechen.

Verveelvoudiging van beeld en/of tekst in wat voor vorm dan ook

is alleen toegestaan na voorafgaande toestemming

van Conens & van Wiechen.

contact

▲

De west-gevel van de kathedraal van Chartres heeft twee verschillende torens, een romaanse en een zestiende-eeuwse. Dat geeft goed weer hoe zo'n enorme kathedraal niet gebouwd werd in één generatie, zelfs niet in één eeuw.

De alleroudste kerk werd waarschijnlijk al eind vierde of in de vijfde eeuw gebouwd, maar de kerk werd pas groots en belangrijk toen deze in de negende eeuw de sancta camisia kreeg; een voor de middeleeuwer belangrijke reliek, nl. het 'gewaad' of sluier van Maria. Dit maakte Chartres bij de toenemende Maria-devotie in de middeleeuwen een geliefd bedevaartsoord, waarvan de status nog eens werd verhoogd door wonderen die zouden hebben plaatsgevonden.

Nadat de kerk bij een brand in begin elfde eeuw werd verwoest, begon de toenmalige bisschop Fulbert (1006-1028) energiek met nieuwbouw, waarvan de bouw vertraging ondervond door enkele branden; de westgevel was in het midden van de twaalfde eeuw voltooid.

10 juni 1194 ..... opnieuw brak er een brand uit, een bijna alles verwoestende brand ..... en helaas, helaas ook leek de zo gekoesterde Maria-reliek te zijn verbrand. Moest men de kathedraal dan wel herbouwen? Gelukkig voor iedereen werd enkele dagen na de brand Maria's 'gewaad' ongeschonden teruggevonden; een duidelijke aanwijzing dat de kerk zeker herbouwd moest worden! De west-gevel was het enige deel van de oude kerk dat bewaard bleef, verder werd alles herbouwd, in de 'nieuwe' gotische stijl. In 1206 was het zuid-portaal voltooid, in 1215 het noord-portaal; toen werd ook het roosvenster in de west-gevel aangebracht. In oktober 1260 werd de kathedraal opnieuw gewijd. Zijkapellen werden nog bijgebouwd, nieuwe glasramen en kerkmeubilair aangebracht en na een blikseminslag werd de torenspits in de zestiende eeuw herbouwd etc. Daarna volgden vanaf de negentiende eeuw de restauraties .... tot op de dag van vandaag.

Laten we hier eens beginnen met het jaar. De mens werkte dag-in-dag-uit, maand-in-maand-uit, jaar-in-jaar-uit ..... Dit gewone dagelijkse leven is in Chartres op de west-gevel (linker ingansportaal, midden twaalfde eeuw, twee archivolten langs timpaan) en in het noord-portaal (begin dertiende eeuw) afgebeeld: de tekenen van de dierenriem én de maanden van het jaar, voorgesteld door de belangrijkste activeiten in die maand.