OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 17 augustus 2017
vuurtoren romeinen middeleeuwen engeland aardewerk 

zeevarenden & gelovigen



de Romeinse vuurtoren(s) van Dover

 

Onderzoek naar Romeinse vuurtorens bracht ons dwars door het Romeinse rijk, van La Coruña in NO-Spanje tot Side aan de Z-Turkse kust. Soms waren er nog resten te zien, soms konden we met de beste wil van de wereld in de gevonden stenen geen vuurtoren herkennen, zoals in Porto Rafti.
                                                            Maar de vuurtoren van Dover is een parel!

 

In begin tweede eeuw nC was een gedeelte van de Romeinse vloot ongeveer een eeuw lang – met onderbrekingen – gestationeerd in het Engelse Dubris (Dover). Waarschijnlijk begonnen de Romeinen direct met de bouw van een vuurtoren op Castle Hill (huidige naam) aan de noordzijde van de haveningang. Immers veilige scheepvaart van en naar de vlootbasis was belangrijk. Een tweede vuurtoren werd iets later aan de zuidzijde van de haven gebouwd, maar de weinige resten hiervan zijn nu geheel ingebouwd in een fort en dus moeilijk te bestuderen. Maar duidelijk is wel dat twee vuurtorens 'waakten' over de haven van Dubris in het estuarium van de rivier de Dour, de enige onderbreking van de meer dan 20km lange steile krijtrotsen – The White Cliffs – van de ZW Engelse kust.

 

De Romeinse vuurtoren op Castle Hill staat ruim 110m boven zeeniveau, hoog genoeg om uit te komen boven de lage zeemist aan de kust. Ook nu nog heb je een schitterend uitzicht over Dover en de zee. De onderkant van de toren werd gebouwd van grauw-groenige zandsteenblokken met roze mortel. De roze kleur werd verkregen door klein gemaakte baksteenfragmenten aan de standaard wittige mortel toe te voegen.

Daarop volgden – als in een spekkoek – afwisselend lagen kalksinterblokken en lagen baksteenfragmenten van vloertegels en dakpannen (vaak met roze mortel), hier en daar aangevuld met vuursteen.

 

Tot op de dag van vandaag is deze (Romeinse) vuurtoren tot een hoogte van dertien meter bewaard gebleven. Of de toren oorspronkelijk hoger is geweest, is niet meer te achterhalen. Ook naar het uiterlijk van de toren kan men alleen maar gissen. Wel is nog de bijzondere vorm van de plattegrond te herkennen: de buitenomtrek is achthoekig (zijden ca. 4.30m tot 4.80m), het interieur – nu helemaal leeg – vierkant (zijden ca. 4.20m). Eén poort gaf toegang tot het interieur van de toren waarin men oorspronkelijk waarschijnlijk via houten trappen en vlonders naar boven kon klimmen en via touwen het brandmateriaal naar boven kon takelen. Oorspronkelijk waren er minimaal drie vensters boven elkaar aangebracht in elk van de vier  binnenmuren, maar aan de buitenkant zijn deze niet allemaal meer zichtbaar omdat ze door de middeleeuwse stenen mantel aan het zicht werden onttrokken. 

De Romeinen verlieten uiteindelijk Engeland en de vuurtoren van Dubris verviel tot een ruïne. Toen men in de late tiende of vroege elfde eeuw de St Mary kerk bouwde, heeft men – heel slim – de oude, Romeinse vuurtoren als kerktoren in gebruik genomen. Dat het uiterlijk van de toren nogal pokdalig was geworden, leverde blijkbaar aanvankelijk geen probleem op. In de dertiende eeuw kreeg deze "Tower of July Caesar" pas een nieuwe stenen mantel met vuursteennodulen en werd de toren zes meter verhoogd. Men hing er klokken in en de Romeinse vuurtoren werd klokkentoren. Het Romeinse baken voor zeevarenden werd in de middeleeuwen een baken voor gelovigen.....

De kerk werd in de achttiende eeuw gedegradeerd tot magazijn en de klokken verhuisden. Midden negentiende eeuw sloeg de British Archaeological Association alarm en men vroeg de overheid de toren te beschermen tegen "mensen met slechte smaak, die stukken tegels afbreken". Uiteindelijk werden kerk en toren gerestaureerd en in 1860 vond de herinwijding van de St. Mary's Church plaats. De toren ontdeed men voor een groot gedeelte van de middeleeuwse mantel, zodat het oorspronkelijke Romeinse muurwerk weer zichtbaar werd. Het eerste enigszins gedegen onderzoek werd in 1930 gepubliceerd door R.E.M. Wheeler.

Nu vertroetelt Dover (terecht) zijn "Pharos" als één van de belangrijkste Romeinse overblijfselen in Engeland én als één van de oudste vuurtorens ter wereld.

beeld & tekst © conens & van wiechen drs. A. van Wiechen