OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



donderdag 13 augustus 2015
griekenland | delos goden verhalen 

pak slaag of verleiding ?



Het kleine Griekse eiland Delos was in de tweede eeuw vC een belangrijke overslaghaven. Handelaren overal vandaan kwamen hier naar toe en woonden tijdelijk of permanent op het eiland. De handelaren en reders uit Beirut stichtte een vereniging en bouwden een clubhuis dat tevens dienst deed als heiligdom, handelsbeurs én herberg. De zeegod Poseidon werd heel toepasselijk hun beschermgod.

 

In dit gebouw vonden Franse archeologen in 1904 deze prachtige marmeren beeldengroep die door een zekere Dionysius uit Beirut gewijd was aan zijn familiegoden. Waarschijnlijk stond de groep rond 100 vC in een hemelsblauwe nis op de eerste verdieping. 
Toen het gebouw geplunderd werd en instortte, viel het beeld naar beneden, raakte bedekt met puin en werd zó aan het oog onttrokken tot archeologen het weer terug vonden.

Het is een bijzondere groep. De naakte Aphrodite bedekt zich zedig met haar linkerhand en in haar rechter heeft ze een sandaal. Rechts grijpt de bokpotige Pan Aphrodite's linkerhand terwijl een klein vliegend Eros-figuurtje speels Pan's hoorn aanraakt.

 


Wat is hier afgebeeld? Een krachtdadige godin die zich te weer stelt tegen de avances van Pan of juist het tegenovergestelde?

De Grieks schrijvende Romein Lucianus verzon in de tweede eeuw dialogen tussen goden. In een van die gesprekken laat hij Aphrodite zeggen dat ook zij last heeft van de macht van haar zoontje Eros. Hij schiet zijn liefde-opwekkende pijlen ook naar haar. Ze dreigt hem vleugellam te maken als hij niet ophoudt met die streken en zo zegt ze: "ik heb hem ook al met mijn sandaal een pak voor zijn billen gegeven", maar ja, niets hielp. Eros blijft nu eenmaal Eros! Kortom, deze beeldengroep van Delos laat zien hoe Aphrodite haar sandaal gebruikt om Pan van zich af te meppen!

Aphrodite was ook de godin van de hoertjes. In de oudheid hadden - volgens verhalen - deze vrouwen een bijzondere manier om reclame te maken. Met spijkertjes hadden zij het woord 'volg' (spiegelbeeldig?) in hun schoenzool geslagen. Ze liepen vóór een potentiële klant uit en bij elke stap die zij zetten op zachte bodem zag de man het woord 'volg', 'volg' ......  Kortom, deze beeldengroep van Delos laat de beschermgodin van de hoertjes zien die de effectiviteit van de zool-reclame aangeeft: Pan volgt de godin en Eros is ook van de partij!

De vraag blijft: waarom Dionysius dit beeld liet opstellen in het verenigingsgebouw van de handelaren uit Beirut. 
We kunnen er alleen maar naar gissen ...

beeld & woord © conens & van wiechen