OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



maandag 29 januari 2018
souvenirs & (reis)herinneringen byzantium 

byzantijns & Byzantijns



Soms (?) heeft een mens oogkleppen voor en ziet hij alleen zíjn kant van de zaak. .....

Zo overkwam het ons eens dat de inleider bij onze Byzantium-lezing de aanwezigen omstandig ging uitleggen dat in het Nederlands byzantijns stond voor "kleingeestig, muggezifterig, slaafs en kruiperig". We waren verbaasd over zijn woorden, maar stonden natuurlijk niet met een mond vol tanden en hebben de Byzantium-lezing met enthousiasme gegeven.

Maar bij thuiskomst hebben we even de Van Dale erbij gepakt .... en inderdaad byzantijns staat - naast een gewoon bijvoeglijk naamwoord van Byzantium - voor iets negatiefs. In dat licht hadden wij Byzantijns echt nooit gezien! Gelukkig dat er nog wel een klein verschil is tussen 'ons' Byzantijns en het negatieve byzantijns: de hoofdletter.

Waarom wordt byzantijns zo in negatieve context gebruikt? In haar fascinerende en in het Nederlands vertaalde  boek Byzantium, het verrassende leven van een middeleeuws rijk schrijft Judith Herrin dat dit negatieve beeld terug gaat tot de plundering van Byzantium in 1204; de plundering van Byzantijns Constantinopel door de kruisvaarders, wel te verstaan. Het Westen meende dat Byzantium niet anders verdiend had. Verraderlijk, verwijfd én vooral ongehoorzaam aan Rome, dat was Byzantium. Een geval van: recht praten wat krom is!

Ruim achthonderd jaar later kleeft dat negatieve imago nog steeds aan Byzantium. Maar gelukkig komen we wel steeds meer te weten over dat duizendjarige rijk en moeten óók wij in het Westen langzaam maar zeker erkennen schatplichtig te zijn aan Byzantium.

© annet van wiechen