congres intermezzi: bijzondere vrouwen

 

Ik weet niet of het glazen plafond bestaat, ik weet wel dat veel vrouwen in het verleden de top hebben bereikt. Vaak zijn ze verdwenen in de mist van de geschiedenis of door geschiedschrijvers alleen als voetnoot of in de marge vermeld. Slechts een enkele vrouw bleef prominent aanwezig in de geschiedenisboeken, onder hen Hatsjepsut en Cleopatra. Ik heb historische en fictieve vrouwen, die eens in hun wereld en tijd belangrijk of opvallend waren, bestudeerd en vertel graag met pakkende foto's over hun leven en hun activiteiten.

Tijdens uw symposium of congres passen deze vrouwen uitstekend in een kort cultureel intermezzo. Op die manier hebt u een leuke en interessante verrassing voor de deelnemers!

Hieronder vindt u een chronologische lijst van de vrouwen die ik tijdens uw symposium in hun eigen culturele ambiance kan plaatsen en duidelijk voor het voetlicht kan brengen.

 

godin Isis
Isis was in het Egyptische pantheon de trouwe echtgenote van Osiris en de goede moeder van hun zoon Horus. Ze ontsteeg haar geboortegrond en werd populair in het Romeinse rijk. Voor haar volgelingen en ingewijden was zij de Moeder van alle goden, de Zuivere, de Enige, de Trouwe, de enige die allen was.

 

godin Cybele
Als Grote Moeder en Heerseres van de natuur werd ze vanaf de achtste eeuw in prachtig gelegen rotsheiligdommen vereeuwigd. Grieken en Romeinen gaven haar een plaats tussen hun eigen, talrijke goden. Optochten te harer ere waren – soms té – uitbundig en het mystieke element in haar cultus nam vanaf de tweede eeuw toe.

 

Helena
Helena was de echtgenote van de Spartaanse koning Menelaos. Ze werd ontvoerd door de Trojaanse prins Paris. Om haar werd de oorlog aller oorlogen gestreden: de Trojaanse oorlog. Was ze slachtoffer van de wil van de goden of liet ze zich inpalmen door playboy Paris? Al drieduizend jaar houden mannen zich met haar bezig.

 

Amazones
Deze mythische, krijgshaftige vrouwen woonden – zo geloofden de Grieken – aan de Zwarte Zee of verder naar het oosten. Het was een volk van vrouwen-onder-elkaar geregeerd door een koningin. Mannen waren alleen nodig voor de voortplanting. De Grieken beeldden deze krijgsters vanaf de zevende eeuw vC vaak af. Waarom?

 

Psyche
Ze was beeldschoon en nieuwsgierig. Deze eigenschappen werden haar bijna fataal. Ze was zo mooi – mooier zelfs dan de godin Venus – dat geen sterveling haar ten huwelijk durfde vragen. Zou ze een oude vrijster worden? Haar nieuwsgierigheid bracht haar tweemaal op het randje van de dood. Maar uiteindelijk overwon de Liefde!

 

Hatsjepsut (rond 1470 vC)
Deze Egyptische koningin trok na de dood van haar man de macht naar zich toe en liet zich als farao – inclusief koningsbaard – afbeelden. Haar voorgangers waren strijders, zij zette die oorlogspolitiek niet voort. Ze streefde vreedzamere doelen na, zoals het bouwen van grootse monumenten ter ere van de goden en een handelsmissie naar het land Punt. 

 

Nefertiti (rond 1340 vC)
Ze was de vrouw van farao Amenhotep IV, beter bekend als Echnaton, die het Egyptische pantheon hervormde en alleen nog Aton (zonneschijf) aanbad. In deze hervormingen en de nieuwe beeldtaal, waarin de levenschenkende zon en de koninklijke familie centraal stonden,  speelde Nefertiti een belangrijke rol.

 

Puduhepa (rond 1250 vC)
Zij was de groot-koningin van de Hettieten (midden Turkije). Ze had dezelfde positie als haar echtgenoot groot-koning Hattusili III. Ze probeerde de duizend Hettitische goden te ordenen, smeekte dezelfde goden om gezondheid voor haar man en correspondeerde met andere vorsten, onder wie de Egyptische farao Ramses.

 

Cleopatra
Ze was de laatste vorst van het zelfstandige Egypte. Bij haar strijd om de macht schakelde zij de invloedrijkste Romeinen van die tijd in: Caesar en daarna Marcus Antonius. Uiteindelijk pleegde zij zelfmoord (30vC). Er is al tweeduizend jaar veel geschreven én geroddeld over Cleopatra. Was ze bloedmooi, verleidelijk en wellustig?

 

Sabina (tweede eeuw nC)
Ze was de vrouw van de Romeinse keizer Hadrianus en weinig is met zekerheid over haar bekend. Wel wordt ze nog steeds – m.i. onterecht –  negatief beoordeeld. Waarschijnlijk begeleidde ze haar man vaak op zijn jarenlange reizen van Engeland tot Egypte en het Syrische gebied. Prachtige portretten zijn van haar bewaard gebleven.

 

Zenobia (derde eeuw)
De meest bekende inwoner van Palmyra (Syrië) was koningin Zenobia of Bat-Zabbaï. Toen haar man in 267 overleed, nam Zenobia het heft in handen. Ze was een intelligente vrouw die dichters en filosofen uitnodigde. Ze deed er alles aan om Palmyra's handel veilig te stellen en haar rijk uit te breiden met militaire middelen ten koste van de Romeinen.

 

Theodora (zesde eeuw)
Ze was de grote kracht achter haar man, de Byzantijnse keizer Justinianus. Afkomstig uit de laagste en armste kringen van de maatschappij wist zij zich op te werken tot machtige keizerin. Zij was de sterke vrouw op wie de keizer leunde in politiek roerige tijden. Maar er werd ook veel over haar geroddeld. Wat is historische waarheid en wat achterklap?

 

Melisende, koningin van Jeruzalem (†1161)
Ze was de dochter van de koning van Jeruzalem en een Armeense prinses. Eind 1127 werd ze als erfgename van haar vader erkend. Een vrouw "die over de grenzen van haar eigen geslacht triomfeert" meende een tijdgenoot en ook Bernard van Clairvaux, met wie Melisende correspondeerde, prees haar kundigheid op alle gebied.

 

Hildegard van Bingen (†1179)
Tijdgenoten hadden grote waardering voor deze non en abdis, die haar eigen klooster bouwde. Hildegard correspondeerde o.a. met de Duitse keizer, componeerde, maakte een geheimtaal, hield zich bezig met de natuur en schreef drie grote werken, waarin ze haar visioenen beschreef en de strijd tussen deugden en ondeugden.

 

Eleonora van Aquitanië (†1204)
Ze was erfdochter van Aquitanië, huwde de koning van Frankrijk en ging met hem op kruistocht. Na het ontbinden van dit huwelijk trouwde ze met de koning van Engeland. Ze was politiek actief en ageerde ook tegen haar man. Tijdgenoten zagen haar dan ook als slechte echtgenote, maar nu zien we haar veeleer als energieke persoonlijkheid.

 

Paarlboompje
In 1249, tijdens zijn strijd tegen de kruisvaarders overleed de sultan. De opvolging gaf problemen en – heel ongebruikelijk – zijn vrouw Shajar ad-Durr (Paarlboompje) regeerde in 1250 drie maanden onder haar eigen naam. Ze liet munten slaan met haar titulatuur en ondertekende decreten. Alleen haar grafmonument in Cairo herinnert aan deze sultanin.

 

Margery Kempe
Ze was analfabete, maar dicteerde op zestigjarige leeftijd in 1438 haar levensverhaal. Haar autobiografie is een van de oudsten van een Engelse vrouw. Na een huwelijk van twintig jaar en 14 kinderen pelgrimeerde ze naar Jeruzalem, Rome en Santiago de Compostela. Haar medepelgrims hadden moeite met haar bemoeizucht en hysterische vroomheid.

 

Isabel (†1504)
Ze was in eigen recht koningin van Castilla en huwde met Fernando, erfgenaam van de troon van Aragón. Haar oorlog tegen moslim Granada had succes, zij sponsorde Columbus en was verantwoordelijk voor religieuze hervormingen. Ze had geen vast hof, maar bereisde haar gebieden en verbleef in rijke adellijke paleizen of eenvoudige kloosters.

 

Isabella d'Este (1474-1539)
Kort na haar huwelijk schreef ze haar echtgenoot Francesco II Gonzaga, markies van Mantua: "Ik begin achitectuur te studeren; zodat ik u beter kan begrijpen". Ze ontwikkelde zich verder, verzamelde meer, had haar eigen studiolo, contracteerde kunstenaars, dichters en humanisten en nam bij afwezigheid van haar man ook zijn rol over.

 

Roxelana of Haseki Hürrem Sultan
Ze werd als jong meisje cadeau gegeven aan Süleyman, vanaf 1520 de Ottomaanse sultan. Ze kreeg vijf zonen en een dochter. Tijdgenoten memoreren dat Süleyman helemaal in haar ban was en haar zelfs trouwde. Wie was deze slavin & sultansvrouw die religieuze complexen liet bouwen en lieve brieven schreef aan haar echtgenoot?

 

Lady Mary Wortley Montagu (1689-1762)
Ze wilde per se trouwen met de man van haar keuze en liet zich door hem ontvoeren. Helaas was het huwelijk geen succes, maar ze ging wel met haar man mee naar Istanbul, waar hij als ambassadeur was aangesteld. Ze schreef heel persoonlijke en levendige brieven over haar Turkse leven. Ze bezocht harems en een Turks bad, waar ze haar ogen uitkeek!

 

Cristina Trivulzio di Belgiojoso (1808-1871)
Ze was rijk, intelligent, politiek en militair actief in de risorgimento-beweging. Toen de Italiaanse bodem te heet onder haar voeten werd, vestigde zij zich in Parijs en kocht later een landgoed in Ottomaans Turkije. Ze verbleef daar drie jaar en schreef een prachtig boek over het land, de mensen die ze ontmoette en haar reis naar Jeruzalem.

 

Alexandrine Tinne (1825-1869)
Ze was puissant rijk en viel in Haagse kringen op door haar onconventioneel gedrag. In 1851 bezocht zij met haar moeder de wereldtentoonstelling in Londen. Daarna werden hun reizen avontuurlijker. Ze reisden door de Oriënt, woonden in Cairo en organiseerden een  expeditie naar Khartoem en zuidelijker gebieden die toen nog amper ontdekt waren.

 

Stuur mij via contact uw congresplannen en ik stuur u vrijblijvend een opzet voor een pakkende en verrassende voordracht! 

 

referenties 

Boekingen voor deze congres intermezzi:
rechtstreeks via OudWeb-contact of  via sprekersbureau ZijSpreekt