OudWeb-log & MOZAÏEK - voorbije toekomst



zondag 27 november 2016
literatuur byzantium aardewerk 

er was eens .........................



 

Er was eens - zo lezen we in het Byzantijnse heldendicht over Digenes Akrites (Digenis Akritas) - een Arabische emir die een strooptocht hield in het gebied van de Byzantijnen en daar een jonge edelvrouwe ontvoerde. Haar broers gingen de emir achterna en na een verschrikkelijk gevecht moest de emir zich gewonnen geven. Maar hij was in korte tijd zó op zijn Byzantijnse "buit" gesteld geraakt, dat hij zich tot het christendom bekeerde, haar huwde en zich met zijn hele familie in Byzantium vestigde. Digenes was hun zoon. Zijn naam betekent letterlijk: van (twee) gemengd bloed. Al jong gaf Digenes - als een ware Herakles - blijk van moed en kracht. Hij werd een groot jager en leidde een rondtrekkend leven in het grensgebied tussen Byzantium en de islamitische wereld. Hij liep weg met de dochter van een Byzantijnse gouverneur en bevocht draken, gemene boeven .... en de Amazonen. Hun koningin Maximó versloeg hij, maar zij verleidde hem! In het gedicht vertelt Digenes zelf: "ze kuste me lieflijk de rechterhand en de vlam van passie ontbrandde in mij. Ik wist niet hoe ik het had! Ik was een en al vuur van binnen. Ik wilde op generlei wijze die zonde begaan". Digenes was een getrouwd man en hij bedoelde dus de zonde van overspel. Maar - en dat zeggen veel mannen in heldendichten - hij kon er niets aan doen, de aantrekkingskracht van Maximó was té groot .... "ze was jong, blond én maagd en sprak lieve woordjes in mijn oor"; Digenes bezweek voor de verleiding.

Dit Griekse heldendicht was in Byzantium overal bekend. Hoewel het eeuwen ouder was, werd het aan het eind van de elfde of begin twaalfde eeuw opgeschreven. Een eeuw later werd in Byzantijns Griekenland deze geglazuurde schaal gemaakt. Zien we hier de held Digenes, met de lange lokken zoals Byzantijnse edelmannen in de twaalfde eeuw droegen? Een haasje geeft dan de landelijke sfeer weer waar de verleidingsscene plaats vond. Zij zit als een koningin - kroontje ! - op zijn knieën en je hoort haar bijna die lieve woordjes in zijn oor fluisteren ....

Eerlijk is eerlijk, we weten niet zeker of dit prachtige liefdespaar inderdaad Digenes en Maximó voorstellen, maar ons lijkt het heel aannemelijk.

Maximó's einde is triest. Digenes realiseert zich dat hij toch die 'zonde' heeft begaan en doodt haar.

Natuurlijk, het is altijd de schuld van 'die' vrouwen!  

© conens & van wiechen drs A. van Wiechen